حکم ازدواج مجدد مرد

می‌دانید که مرد و زن پس از طلاق یا فوت همسر می‌توانند مجددا ازدواج کنند و برای این کار منع قانونی و شرعی وجود ندارد. امّا اگر مرد همسر داشته باشد، برای این کار باید اجازه ازدواج مجدد از همسرش داشته باشد یا به یکی از دلایل حقوقی، قانون حکم تجویز ازدواج مجدد را به او بدهد. در این مطلب به بیان حکم ازدواج مجدد، تجویز ازدواج مجدد، شرایط ازدواج مجدد در قانون جدید و مجازات ازدواج مجدد بدون اجازه همسر خواهیم پرداخت.

در عمل، شرایط هر خانواده با دیگری فرق می‌کند؛ این که شما یا همسرتان حق ازدواج مجدد دارید یا نه، کاملاً به جزئیات وضعیت فعلی‌تان بستگی دارد.

اگر می‌خواهید بدون هزینه و به‌صورت سریع بدانید در شرایط فعلی‌تان از نظر قانونی چه راه‌هایی دارید، می‌توانید موضوع خودتان را برای دستیار حقوقی هوشمند ترازو توضیح دهید تا بر اساس قوانین روز ایران، راهنمایی‌تان کند. این ابزار جای وکیل را نمی‌گیرد، اما برای این‌که تصویر اولیه و دقیق‌تری از وضعیت حقوقی خودتان داشته باشید، نقطه شروع بسیار خوبی است.

حکم ازدواج مجدد

همان‌طور که اشاره شد، قانون مرد را از ازدواج مجدد با وجود داشتن همسر منع می‌کند؛ غیر از مواردی که به دلیل موجبات قانونی این اجازه توسط دادگاه صادر می‌شود. به این ترتیب اگر مرد هر یک از شرایط موجود در قانون را داشته باشد، پیش از ازدواج باید دادخواست اذن در ازدواج مجدد را به دادگاه تسلیم کند و دلایل و شواهد خود را ارائه دهد تا دادگاه بر اساس آنها، این اجازه را صادر کند.

شرایط تجویز ازدواج مجدد

ماده 16 قانون حمایت از خانواده که در سال ۱۳۵۳ تصویب شده است، می‌گوید: مرد با داشتن همسر نمی‌تواند ازدواج مجدد انجام دهد، مگر این که یکی از شرایط زیر را داشته باشد:

• داشتن رضایت‌نامه از همسر اول
• ناتوانی همسر اول در انجام وظایف زناشویی
• تمکین نکردن زن اول از شوهر
• مبتلا بودن همسر اول به جنون (دیوانگی) یا بیماری‌های صعب‌العلاجی که دوام روابط زناشویی را به خطر بیندازد. (بندهای ۵ و ۶ ماده ۸ قانون حمایت از خانواده)
• محکومیت قطعی زن به پنج سال حبس یا بیشتر یا جزای نقدی که به دلیل ناتوانی در پرداخت به پنج سال حبس منجر شود و حکم در حال اجرا باشد. (بند ۸ از ماده ۸ قانون حمایت از خانواده)
• مبتلا بودن زن به اعتیادی که با تشخیص دادگاه اساس زندگی را با مشکل مواجه کند و ادامه روابط زناشویی ممکن نباشد.
• ترک کردن زندگی خانوادگی از سوی زن
• عقیم بودن
• غایب بودن یا مفقودالاثر (یعنی گم شدن به نحوی که اثری از او نباشد) شدن زن

با داشتن یکی از شرایط بالا، مرد می‌تواند به دادگاه دادخواست بدهد و قاضی پس از بررسی مدارک و مشخص شدن توانایی مالی مرد برای اداره همسران و توانایی در اجرای عدالت بین آنها، حکم تجویز ازدواج مجدد را به مرد می‌دهد.

در بسیاری از پرونده‌ها، اختلاف اصلی این نیست که قانون چه می‌گوید، بلکه این است که آیا وضعیت خاص شما مصداق این موارد هست یا نه و تا چه حد می‌توانید آن را در دادگاه ثابت کنید.

یک مشاوره کوتاه با وکیل خانواده که تجربه مستقیم در پرونده‌های اذن ازدواج مجدد دارد، می‌تواند به شما بگوید:

• آیا واقعاً امکان گرفتن حکم ازدواج مجدد وجود دارد یا خیر؟
• چه مدارکی لازم است و چه مسیر حقوقی برای شما مناسب‌تر است؟
• چه ریسک‌ها و پیامدهای احتمالی در انتظار شماست؟

ارکان دعوی تجویز ازدواج مجدد

بنا بر توضیحاتی که داده شد، برای صادر شدن حکم ازدواج مجدد باید از نظر قانونی ۳ رکن اصلی وجود داشته باشد:

1. برقرار بودن حکم ازدواج اول که با نشان دادن سند ازدواج، ثابت خواهد شد.
2. ثابت کردن یکی از شرایط قانونی برای ازدواج مجدد که در بخش قبل ذکر شد.
3. مشخص شدن توانایی مرد برای برقراری عدالت بین همسران و توانایی مالی برای اداره کردن آنها که تشخیص آن به عهده دادگاه است.

شرایط ازدواج مجدد در قانون جدید

بر اساس ماده ۵۶قانون حمایت از خانواده که در سال ۹۱ تصویب شده است، باید برای ثبت ازدواج مجدد، حکم دادگاه در مورد تجویز ازدواج مجدد وجود داشته باشد. بنابراین اگر مردی بدون اجازه دادگاه اقدام به ازدواج دوباره با وجود همسر اول بکند، مجوز قانونی برای ثبت این ازدواج نخواهد داشت.

گفتنی است که درخواست ثبت ازدواج دوم چه از سوی زن دوم باشد و چه از سوی مرد، اگر بدون مجوز قانونی انجام گرفته باشد، در دادگاه شنیده نخواهد شد. یعنی چون این کار خلاف بند ۵۶ قانون جدید ذکر شده است، دادگاه نمی‌تواند اجازه ثبت این ازدواج را صادر کند.

بنا بر توضیحات داده شده، در قانون جدید نیز مفاد ماده ۱۶ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۵۳ که در بخش‌های قبل ذکر شد، همچنان باید رعایت شوند. یعنی مرد برای گرفتن اجازه ازدواج مجدد، باید حتما یکی از شروط ذکر شده را داشته باشد و دادگاه نیز توانایی او را تشخیص دهد.

اعتبار حکم ازدواج مجدد

در مورد مدت اعتبار اجازه‌نامه ازدواج مجدد، در قانون موردی ذکر نشده است و این امر بر اساس رای دادگاه تعیین خواهد شد. به این معنا که دادگاه در رای خود بیان خواهد کرد که مرد برای یک بار و یا به مدت ۶ ماه حق ازدواج مجدد را داشته و دفترخانه‌ها مجاز به ثبت آن خواهند بود. البته آنچه معمول است اجازه دادن برای همان یک بار است که محدود به مدت خاصی نیست.

حقوق همسر اول بعد از ازدواج مجدد

درصورتی‌که مرد بدون اجازه همسر اول ازدواج کند، همسر اول دارای چه حقوقی است؟

مهمترین حقی که برای زن ایجاد می‌شود، حق طلاق است. همانطور که قبلا نیز بیان شد، اگر زوجین در شرایط ضمن عقد، شرط دوازدهم از شروط چاپی عقدنامه را امضا کرده باشند، زن حق خواهد داشت از دادگاه درخواست طلاق کند. در غیر این صورت زن حق طلاق نخواهد داشت.

برخی نیز با استناد به ماده ۸ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۵۳ معتقدند که حتی اگر به عنوان شرط ضمن عقد، حق طلاق به زن داده نشده باشد، باز هم زن می‌تواند از دادگاه در صورت ازدواج مجدد مرد آن هم بدون اجازه، تقاضای طلاق کند. البته نظر حقوقدانان و رویه دادگاه‌ها در این زمینه یکسان نیست.

همچنین زن می‌تواند در صورت تمایل، حقوق مالی خود را از شوهر مطالبه کند. حقوقی مانند نفقه، مهریه و اجرت المثل ایام زوجیت. البته اگر زن به هیچ وجه تمایل به ادامه زندگی نداشته باشد، می‌تواند به نحو توافقی با بخشیدن مهریه و یا میزان مالی به مرد، از او جدا شود.

همچنین زن در صورت ازدواج مجدد همسرش، حق دارد تا با عدالت با وی رفتار شود و بر اساس نظر برخی، در صورت عدم رعایت عدالت توسط مرد، زن می‌تواند درخواست طلاق کند.

بخش بزرگی از اختلافات و بن‌بست‌های حقوقی در ازدواج مجدد، از این‌جا شروع می‌شود که شروط ضمن عقد، وکالت در طلاق یا توافقات مالی، دقیق و محکم تنظیم نشده‌اند. اگر در آستانه ازدواج، طلاق، یا مواجهه با ازدواج مجدد همسر هستید، می‌توانید تنظیم یا بررسی این موارد را به کارشناس حقوقی بسپارید تا:

• حقوق شما به‌صورت مکتوب و قابل استناد در قرارداد ذکر شود.
• امکان سوءاستفاده یا تفسیر دوگانه تا حد ممکن از بین برود
• در آینده، برای اثبات حق خود در دادگاه دچار مشکل نشوید.

مجازات ازدواج مجدد بدون اجازه

باید بدانید که اگر مردی بدون اجازه دادگاه دوباره ازدواج کند، این کار او از نظر قانون جرم محسوب نمی‌شود و پیگرد قانونی و مجازات ندارد؛ امّا از این نظر که نمی‌تواند قانونا این ازدواج را به صورت رسمی ثبت کند، این عمل یعنی ثبت نکردن ازدواج، جرم است و تعقیب و مجازات قانونی دارد.

طبق ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده که در سال ۹۱ تصویب شده است، اگر مردی اقدام به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح بکند بدون این که آن را در دفاتر رسمی به ثبت برساند، یا پس از رجوع تا یک ماه آن را ثبت نکند یا حتی در مواردی که ثبت ازدواج موقت الزامی است، از این کار خودداری کند، ضمن این که قانون او را به ثبت مجبور می‌کند، به جزای نقدی درجه ۵ یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم خواهد شد.

البته اگر دفتر اسناد رسمی ازدواج مجدد بدون اجازه را در دفاتر خود ثبت کنند، طبق ماده ۵۶ قانون جدید حمایت از خانواده، سردفتر با محرومیت درجه ۴ در قانون مجازات اسلامی مواجه شده و از اشتغال به سردفتری منع خواهد شد.

بر اساس توضیحات داده شده، عمل ازدواج مجدد بدون مجوز ظاهرا به تنهایی جرم‌انگاری نشده است. امّا بر این اساس که مرد نمی‌تواند آن را ثبت کند، در حقیقت جرم انجام داده است و برای این کار باید مجازات شود.

نکته دیگری که در اینجا مطرح خواهد شد این است که اگر چه قانون‌های ذکرشده برای حمایت از همسر اول بسیار خوب هستند و تا حدودی از حیله و تقلب جلوگیری خواهند کرد. امّا وضعیت همسر دوم و فرزندانی که از ازدواج مجدد بدون مجوز به دنیا می‌آیند، با توجه به این که که این واقعه به صورت رسمی ثبت نمی‌شود، همیشه مبهم و نگران‌کننده خواهد بود.

ازدواج مجدد بدون اجازه و طلاق همسر اول

در عقدنامه‌ها معمولا مطالبی به عنوان شروط ضمن عقد (این موارد را می توانید در مطلب شروط ضمن عقد ازدواج مطالعه کنید) چاپ شده که زوجین آنها را امضاء می‌کنند و با این کار آنها را می‌پذیرند. یکی از این شرط‌ها این است که اگر مرد بدون مجوز همسر دومی اختیار کند یا به تشخیص دادگاه عدالت را بین همسران برقرار نکند، به همسر اول این وکالت داده می‌شود که بتواند خود را طلاق دهد.

ازدواج مجدد در زمان عده زن اول

اگر طلاق از نوع رجعی باشد، یعنی امکان رجوع به زن برای مرد در مدت عده وجود داشته باشد، مرد برای ازدواج مجدد در زمان عده باید یا اذن همسر داشته باشد و یا از دادگاه دارای اجازه باشد. در زمان عده چون زن و مرد در حکم همسر هستند، بنابراین مرد باید برای ازدواج مجدد اذن همسر یا اجازه دادگاه را داشته باشد. طلاق رجعی در برابر طلاق بائن قرار دارد که در آن دیگر امکان رجوع مرد در مدت عده وجود ندارد. در عده طلاق توافقی نیز چون به شکل خلع یا مبارات بوده و از نوع بائن است، مرد نیازی به کسب اذن همسر یا اجازه دادگاه ندارد.

آیا مهریه زن مطلقه بعد از ازدواج مجدد قطع می‌شود؟

اگر به هر دلیلی بین زن و شوهر طلاق واقع شود، دادگاه مکلف است تکلیف حقوق مالی زن را در رای خود مشخص کند. بنابراین ممکن است زن مهریه خود را به صورت اقساط یا در تاریخ معینی دریافت کند. این امر بر گردن مرد بوده و در صورت توافق یا حکم دادگاه به هیچ وجه نمی‌توان از زیر بار آن شانه خالی کرد. پس حتی اگر زن بعد از طلاق مجددا ازدواج کرده و همسر دیگری اختیار کند، این امر مانع حق او در دریافت مهریه نبوده و مرد مکلف به پرداخت مهریه است.

اگر شما درگیر پرونده‌ای مرتبط با ازدواج مجدد هستید – چه به‌عنوان همسر اول، چه همسر دوم یا خودِ مرد – احتمالاً تنها خواندن قانون برای تصمیم‌گیری کافی نیست.

در این شرایط، داشتن یک وکیل خانواده که به‌صورت تخصصی روی پرونده‌های ازدواج، طلاق، مهریه و ازدواج مجدد کار کرده باشد می‌تواند از تضییع حقوق شما جلوگیری کند، مسیر درست طرح دعوا یا دفاع را انتخاب کند و مانع از اشتباهاتی شود که بعداً دیگر قابل جبران نیستند.

سخن پایانی

تا اینجا با حکم اجازه ازدواج مجدد و موارد تجویز ازدواج مجدد توسط دادگاه، آشنا شدید و درباره ازدواج مجدد در قانون جدید اطلاعاتی کسب کردید. امّا بهتر است بدانید که در صورت نیاز به اخذ این مجوز یا مواجه شدن با شرایط غیرقانونی ازدواج مجدد، پیش از اقدام قانونی حتما از کارشناسان باتجربه‌ پلتفرم حقوقی ترازو که با حقوق خانواده آشنایی کامل دارند، کمک بگیرید. همچنین توصیه می شود اقدامات مرتبط به حقوق خانواده و ازدواج و طلاق را از طریق وکیل خانواده پیگیری کنید.

سوالات متداول