در شش ماه نخست سال گذشته، ۲۷۱ پرونده با موضوع «کار چاقکنی» در محاکم تهران تشکیل شده است. این آمار نشان میدهد که آگاهی از جرایمی که به فساد اداری و مالی مربوط میشوند، هنوز در جامعه چندان بالا نرفته است. در واقع، آشنایی با این جرم و مجازات آن میتواند به مقابله بهتر با چنین جرایم و مواردی منجر شود. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، با کارچاقکنی و مجازات آن در نظام حقوقی ایران آشنا میخوانید.
کار چاقکن به چه کسی گفته میشود؟
کار چاقکن به فردی گفته میشود که بدون دارا بودن صلاحیت قانونی، ادعا میکند که میتواند مشکلات حقوقی، قضایی یا اداری افراد را از طریق روشهای غیرقانونی نظیر پرداخت رشوه، حل و فصل کند. کار چاقکنها معمولا در اطراف ادارههای مهم، دادگاهها و مراکزی مانند آن پرسه میزنند؛ اغلب هم خود را وکیل دادگستری، شخصی بانفوذ یا مشاور حقوقی معرفی میکنند.
با این حال، کار چاقکنی با وکالت بسیار متفاوت است. وکلای دادگستری دانشآموخته رشته حقوق و دارای پروانه وکالت هستند؛ اما کار چاقکنها یا کلاهبرداران قضایی فقط ادعای چنین عناوینی را دارند. حتی ممکن است از پروانه وکالت فرد دیگری، پروانه جعلی و مدارکی نظیر آن برای فریب افراد استفاده کنند.
کار چاقکنی جرم است؟
کار چاقکنها به ۲ دسته کلی تقسیم میشوند:
- افرادی که هیچ ارتباطی با مقامات اداری و قضایی ندارند یا دارای عناوینی مانند وکالت نیستند و در اصل، کلاهبردار محسوب میشوند.
- کسانی که به ندرت با مقامات قضایی یا اداری در ارتباط هستند و با اعمال نفوذ غیرقانونی تلاش میکنند تا امور حقوقی، اداری یا قضایی دیگران را انجام دهند.
در برخی از مواقع، کار چاقکنها به نام وکلای دارای پروانه، با افراد قرارداد میبندند و پس از انجام امور مربوطه، درصد ناچیزی از آن مبلغ را به وکلا میدهند. اگر هم در انجام موضوع قرارداد ناموفق باشند، از آنجایی که قرارداد به نام وکیل مورد منعقد شده، وی مجبور به جبران خسارت میشود.
وکلای پلتفرم حقوقی ترازو، از زبدهترین کارشناسان حقوقی کشور هستند. آنها با داشتن پروانه وکالت، به طور رسمی اجازه فعالیت دارند و میتوانید با خیال راحت پروندههای خود را به آنها بسپارید.
مجازات اعمال نفوذ در مراجع قضایی و اداری
مجازات کار چاقکنی به اقداماتی که مجرم انجام داده، بستگی دارد. ممکن است طبق حکم دادگاه این جرم شامل یکی از این مجازاتها شود:
۱- طبق قانون وکالت، وکلای تعلیق شده از کار، کسانی که از شغل وکالت منع شدهاند و افرادی که پروانه وکالت ندارند نباید تظاهر یا مداخلهای در امور مربوط به وکالت داشته باشند. افراد متخلف، چه خود را مشاور حقوقی یا دارای عناوینی مانند آن معرفی کنند و چه از طریق قرارداد خود را واسطه وکیل یا مانند آن معرفی کنند، به حبس محکوم خواهند شد.
۲- مطابق با ماده ۵۵۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، هر کس بدون سمت رسمی یا اذن از طرف دولت، در مشاغل دولتی اعم از کشوری، لشگری یا انتظامی که از نظر قانون مربوط به او نیست، دخالت کند یا خود را دارای چنین عناوین شغلی معرفی کند، به حبس محکوم خواهد شد. اگر برای دخالت یا معرفی خود در این مشاغل، سندی جعل کرده باشد هم مجازات جرم جعل هم درباره او اجرا میشود.
۳- در صورتی که کار چاقکن دارای عنوان یا سمتی که ادعا میکند نباشد، اما با این ادعا دیگران را فریب دهد، به مجازات کلاهبرداری (ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری) محکوم خواهد شد. بر این اساس، وی علاوه بر رد مالی که از این راه کسب کرده، به حبس از یک تا ۷ سال و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده، محکوم میشود. اگر شخص مرتکب جزو کارکنان دولتی یا نیروهای مسلح باشد نیز مطابق با همین ماده قانونی، علاوه بر رد اصل مال به صاحبش به حبس از ۲ تا ۱۰ سال، انفصال ابدی از خدمت دولتی و پرداخت جزای نقدی معادل مالی که اخذ کرده است محکوم خواهد شد.
۴- در برخی موارد که جرم با رشوه و ارتشاء انجام میشود، مجازات این جرم در ماده ۳ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری مقرر شده و به قیمت مال یا وجه ماخوذه بستگی دارد.
تشخیص مجازات کار چاقکنی جزو آن دسته از موضوعاتی است که همواره افراد را با ابهامات فراوانی مواجه میکند. در صورتی که در این زمینه، سؤال یا ابهامی در ذهن دارید، میتوانید آن را با کارشناسان حقوقی ترازو، رایگان در میان بگذارید.
پرداخت پول به کار چاقکنها، جرم است؟
نکته مهمی که باید درباره جرم کار چاقکنی بدانید این است که در برخی موارد، مجازات این جرم گریبان قربانی را نیز میگیرد. به عبارت دیگر، اگر این جرم شامل رشوه دادن به مقامات دولتی و مانند آن باشد، مطابق با تبصره ۲ ماده ۳ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری، رشوهدهنده نیز مجازات میشود. مجازات رشوهدهنده در این شرایط، ضبط مال ناشی از ارتشا به نفع دولت و لغو امتیازی است که از طریق رشوه کسب کرده است.
تفاوت کار چاقکنی با رشا و ارتشا
کار چاقکنی به اقداماتی که مرتکب انجام میدهد و واسطه در رشوه دادن به دیگری میشود، گفته میشود. در مقابل، رشوه دادن (رشا) و رشوه گرفتن (ارتشا) به ترتیب از سوی قربانی جرم کار چاقکنی و مأمور دولتی انجام میشود.
سخن پایانی
کار چاقکنی جرمی است که به گواه آمار ارائه شده از سوی مقامات رسمی، قربانیان فراوانی دارد. برای شکایت از این جرم میتوان مدارکی نظیر قرارداد منعقد شده با کار چاقکن و رسید پرداخت مبلغ درخواستی از سوی او را ضمیمه شکوائیه کنید. امکان ثبت شکایت چنین مواردی در دفاتر خدمات قضایی الکترونیکی وجود دارد.
کار چاقکنی میتواند مجازات قربانی به عنوان رشوهدهنده را نیز در پی داشته باشد. بنابراین، برای اینکه در دام کار چاقکنها از هر نوعی نیفتید، از پلتفرمهای امن مثل ترازو استفاده کنید. در ترازو امکان دسترسی به بهترین وکلا و مشاوران حقوقی ایران فراهم شده و میتوانید علاوه بر دعوت به همکاری، سؤالات یا مشکلات حقوقی خود را از طریق بخش مشاوره حقوقی با آنها در میان بگذارید.
جواب حقوقیات رو همین الان بگیر
ترازو سریعترین راه برای رسیدن به پاسخهای حقوقی قابل اعتماد است
سؤالات متداول
آیا دریافت پول بابت حل مشکل اداری جرم است؟
بله. به این جرم رشوه گفته میشود.
اثبات جرم کار چاقکنی چگونه انجام میشود؟
با ارائه مدارکی نظیر قرارداد امضا شده با کار چاقکن، رسید پرداخت مبلغ به او، شهادت شهود و اقرار متهم.
تفاوت قانونی وکیل دادگستری با کار چاقکن چیست؟
وکیل دادگستری پروانه رسمی وکالت قابل استعلام دارد. کارچاقکن از طرق غیرقانونی و بدون داشتن پروانه و مجوز اقداماتی انجام میدهد.