اجرا گذاشتن چک برگشتی به روش ثبتی، حقوقی و کیفری

اجرا گذاشتن چک برگشتی به روش ثبتی، حقوقی و کیفری

آبان 19, 1399
  /  
منتشر شده در اسناد تجاری
،
مقالات
،
مشاوره حقوقی با وکیل

یکی از چالش هایی که این روزها عده زیادی با آن درگیر هستند اجرا گذاشتن چک برگشتی است. در بازار معاملات، چک همیشه یکی از وسایل پرکاربرد بین فروشنده و خریدار بوده است؛ بسیار پیش آمده که چک بلامحل صادر شده یعنی صاحب آن به میزان مبلغ آن در حساب پولی نداشته و اینجا است که صحبت از وصول چک برگشتی به میان می‌آید؛ در این مقاله ما را همراهی کنید تا با روش‌های آن آشنا شویم.

اجرا گذاشتن چک به روش کیفری

وقتی که چک اصطلاحا برگشت می‌خورد، اولین روش برای وصول مبلغ آن، استفاده از روش کیفری است؛ یعنی فرد دارنده‌ی آن می‌تواند در صورت نبود مبلغ مورد نظر در حساب صادرکننده، از او شکایت کند و از دادگاه تقاضای مجازات برای صادرکننده داشته باشد یا درخواست وصول چک را داشته باشد.

باید بدانید که برای این کار باید حتما تا شش ماه پس از دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک، شکایت در مراجع کیفری (دادسرا) صورت بگیرد، وگرنه شکایت کیفری ممکن نخواهد بود.

شرایط وصول چک به روش کیفری:

برای انجام این کار در قانون شرایطی تعریف شده که با وجود آنها قابل انجام است:

  1. صادرکننده در حساب خود مبلغی معادل آنچه در چک آمده را نداشته باشد.
  2. صادرکننده پس از صدور چک مبلغی را که به پشتوانه آن چک نوشته را از حساب خارج کند.
  3. اگر صاحب چک به بانک دستور بدهد که آن را وصول نکند و یا به صورتی آن را بنویسد که بانک از وصول آن خودداری کند.
  4. اگر صاحب چک بداند که حسابش مسدود است و با این حال به صدور آن اقدام کند.

اگر یکی از شرایط ذکر شده وجود داشته باشد، دارنده می‌تواند به روش کیفری عمل کرده و تقاضای مجازات برای صادرکننده داشته باشد؛ این مجازات می‌تواند برای صادرکننده حبس و محرومیت از داشتن دسته چک را به همراه داشته باشد.

علاوه بر این باید بدانید که روش کیفری صرفا تقاضا برای مجازات فرد صاحب چک است و گرچه در این روش صادرکننده صرفاً با پرداخت مبلغ چک یا اثبات برخی شرایط مندرج در قانون از مجازات رها خواهد شد ولی اگر دارنده بخواهد مبلغ آن را وصول کند باید علاوه بر آن به روش ثبتی یا حقوقی اقدام کند که در ادامه آنها را خواهید خواند.

حتما بخوانید:خیانت در امانت

اجرا گذاشتن چک به روش ثبتی

در این روش با توجه به این که چک یک سند لازم‌الاجرا می‌باشد، اگر صادرکننده به تعهد خود مبنی بر پرداخت مبلغ مورد نظر عمل نکند، دارنده می‌تواند آن را به اجرا بگذارد یا به عبارتی وصول مبلغ را از مرجع قانونی درخواست کند.

در این روش ابتدا باید به بانک مراجعه کرده و گواهی عدم پرداخت را دریافت کند، سپس به اداره‌ی ثبت اسناد محل رفته و فرم اجراییه دریافت می‌کند؛ پس از تکمیل فرم آن را به همراه کپی چک برگشتی و گواهی بانک ضمیمه کرده و صدور اجراییه را تقاضا می‌کند.

در مرحله‌ی بعد حکم اجراییه به صادرکننده ابلاغ می‌شود تا در مهلتی ده روزه برای پرداخت مبلغ اقدام کند و در غیر این صورت دارنده‌ی چک باید اموال صادرکننده را برای توقیف معرفی کند، البته این اموال نباید جزو استثنائات (مستثنیات دین) باشد، مثلا محل سکونت، خودروی شخصی و اسباب ضروری زندگی را نمی‌توان توقیف کرد.

اجرا گذاشتن چک به روش ثبتی زودتر از سایر روش‌ها به نتیجه می‌رسد امّا هزینه بیشتری نیز دارد، یعنی برای صدور حکم اجراییه، دارنده باید پنج درصد از کل مبلغ چک را به اداره‌ی ثبت بپردازد. نکته‌ی دیگر اینکه باید در این روش مراقب بود که صادرکننده در مهلت ده روزه اموال غیرضروری خود را به دیگران منتقل نکند.

وصول چک به روش حقوقی

در این روش ابتدا دارنده‌ی چک گواهی عدم پرداخت را از بانک دریافت کرده و سپس دادخواستی حقوقی برای اجرا گذاشتن آن تنظیم می‌کند و آن را ضمیمه کپی چک و گواهی بانک خواهد کرد. با این کار محدودیت زمانی برای طرح دعوا وجود ندارد و دارنده می‌تواند هر زمان که بخواهد با داشتن این مدارک برای اجرا گذاشتن به دادگاه مراجعه کند.

در روش حقوقی دارنده می‌تواند علاوه بر تقاضای وصول مبلغ مورد نظر، پرداخت هزینه‌های دادرسی و خسارت خود را نیز از صادرکننده طلب کند؛ علاوه بر این می‌تواند در این شیوه ضمن دادخواست مطالبه‌ی مبلغ، تقاضای تأمین خواسته برای توقیف اموال منقول و غیرمنقول صادرکننده، داشته باشد.

این را هم بدانید که فرآیند دادرسی به شیوه‌ی حقوقی برای وصول چک، زمان‌بر خواهد بود و تنها در موردی که شیوه‌ی کیفری ممکن نباشد از آن استفاده می‌شود.

با چک‌های برگشتی چه کنیم؟

طبق توضیحاتی که پیش از این داده شد، سریع‌ترین راه برای وصول مبلغ، اجرا گذاشتن چک به روش کیفری است، پیش از این گفتیم که اگر بخواهید این کار را انجام دهید نباید بیش از شش ماه پس از دریافت گواهی بانک باشد، علاوه بر این یکی از شرایطی که در قسمت کیفری گفته شد باید وجود داشته باشد. علاوه بر این دانستید که در این روش می‌توان مجازات صادرکننده را تقاضا کرد.

اگر به هر دلیلی روش کیفری ممکن نبود اگر برای وصول مبلغ عجله دارید و اموال قابل توقیفی از صادرکننده می‌شناسید، باید از روش ثبتی استفاده کنید، این شیوه هرچند هزینه‌بر است امّا زودتر به نتیجه می‌رسد؛ ولی اگر عجله‌ای در کار نیست روش حقوقی را انتخاب کنید تا بتوانید کل مبلغ را از صادرکننده مطالبه کرده و علاوه بر آن هزینه‌های خسارت و دادرسی را از او بگیرید.

توقیف اموال در قبال چک برگشتی

بهترین روش برای توقیف اموال شیوه‌ی ثبتی است؛ با این حال در روش حقوقی هم می‌توانید علاوه بر مطالبه‌ی مبلغ چک، تقاضای تأمین خواسته داشته باشید؛ به این معنا که دارنده می‌تواند در صورت دریافت نکردن طلب خود، توقیف اموال منقول و غیرمنقول صادرکننده را از دادگاه تقاضا کند.

در روش شیوه‌ی ثبتی نیز شاکی می‌تواند در صورت دریافت نکردن مبلغ در مهلت ده روزه‌ی دادگاه، تقاضای توقیف اموال صاحب چک را داشته باشد، در این حال همیشه باید مراقب باشد که صادرکننده در این مدت ده روز اموال خود را به نام دیگران نکند، البته در این صورت هم بر اساس قانون دادگاه می‌تواند تحت شرایطی و با طی تشریفات قانونی با گرفتن استعلام از تاریخ انتقال اموال، آنها را برای توقیف بازگرداند.

در هر صورت اموالی که توسط شاکی برای توقیف به دادگاه معرفی می‌شوند نباید ضروریات زندگی خوانده را تشکیل داده باشند، مانند: منزل مسکونی، اسباب و وسایل زندگی و… که در این صورت قابل توقیف نخواهند بود.

اجرا گذاشتن چک ضمانت

چک ضمانت به چکی گفته می شود که صادر کننده را متعهد به انجام کاری می کند. براساس قانون صدور چک ماده ۱۳ که در سال ۹۷ اصلاح شده است در شرایط زیر چک صادر شده قابلیت تعقیب کیفری ندارد:
۱- ثابت شود که وصول وجه چک وابسته به تحقق شرط یا شرایطی بوده است و چک جنبه ضمانتی دارد
۲- اگر ثابت شود چک سفید امضا صادر شده است.
۳- اگر در متن چک درج شود که چک جنبه ضمانتی یا تعهد انجام کاری دارد.
۴- اگر ثابت شود چک بدون تاریخ بوده یا تاریخ واقعی آن مقدم بر تاریخ درج شده در چک بوده است.

وصول چک بدون تاریخ

در تنظیم چک می بایست تاریخ چک، مبلغ چک، محل و امضای صادر کننده چک را در نظر گرفت. درست است که چک بدون تاریخ بصورت ناقص تنظیم شده است اما به این معنا نیست که چک بدون تاریخ فاقد اعتبار است. بنابراین حکم چک بدون تاریخ نیز به لحاظ قانونی دارای اعتبار و ضمانت قانونی است. اما در صورتی که دارنده چک بدون تاریخ برای وصول آن اقدام نماید و فاقد موجودی باشد یا کمتر از مبلغ چک باشد، دارنده چک نمی تواند نسبت به دریافت حکم کیفری چک بلامحل اقدام نماید.

سخن پایانی

وصول چک برگشتی در مراجع قانونی همیشه زمان‌بر بوده و نیاز به آشنایی با پیچ و خم‌های حقوقی دارد، پس پیشنهاد می‌شود این کار را به متخصصان باتجربه‌ی پلتفرم حقوقی ترازو بسپارید.

سوالات متداول

در ادامه به متداول‌ترین سوالات در این خصوص اشاره می‌کنیم:

مهلت برگشت زدن چک چقدر است؟

طبق ماده‌ی ۱۱ قانون صدور چک برای شکایت کیفری مهلت برگشت زدن آن شش ماه پس از تاریخ گواهی عدم پرداخت است، امّا بهتر است حداکثر تا دو ماه اقدام شود.

امکان انتقال چک به دیگری پس از صدور گواهی عدم پرداخت وجود دارد؟

این امکان وجود دارد امّا دیگر نمی‌توان به صورت کیفری تعقیب کرد و اگر چک در وجه شخص خاصی باشد باید آن را برای انتقال ظهرنویسی کرد.

اگر دستور عدم پرداخت صادر شده باشد، شکایت علیه کیست؟

اگر مبلغ چک در حساب موجود باشد و علت برگشت خوردن آن دستور عدم پرداخت باشد، می‌توان شکایت کیفری علیه دستوردهنده تنظیم کرد.

۴.۷/۵ - (۸ امتیاز)

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۶ دیدگاه ثبت شده
امیر تیر 26, 1401
پاسخ

سلام
یکی از دوستان من مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان ب شخصی بدهکار بود و مبلغ ۲۵۰ تومان هم نزد اون فرد سفته داشت ، با فشارهای شخص طلبکار من برای دوستم ۳۰۰ میلیون چک کشیدم و قرار شد ک دوستم چند روزه این چکو پاس کنه ولی پولش جور نشد و نتونست اونو پاس کنه و اون شخص هم چک منو برگشت زده و هی به من فشار میاره ک مبلغو واریز کن با اینکه میدونه من برای شخص دیگری چک کشیدم و اون باید پولو پرداخت کنه الان هم چک من دستشه هم سفته های دوستم ،الان من اصلا نمیدونم باید چکار کنم ،میشه لطفا راهنماییم کنید

کارشناس حقوقی ترازو تیر 28, 1401
پاسخ

سلام و وقت بخیر
با صدور چک متعهد به پرداخت وجه چک هستین.

سالار مرداد 2, 1400
پاسخ

اگر به روش حقوقی به اجرا بذاریم و با اینحال صاحب چک مبلغ بدهی رو نده چه اتفاقی میفته براش؟

کارشناس حقوقی ترازو مرداد 7, 1400
پاسخ

سلام دوست عزیز
اموال ایشون توقیف می‌شه و در صورت عدم وجود اموال (در فرض عدم اثبات اعسار) زندانی خواهند شد

نصراله اردیبهشت 1, 1400
پاسخ

من یه چک داشتم که گمش کرده بودم الان پیداش کردم یه سال از تاریخ چک میگذره وصول هم نشده میتونم برگشت بزنم؟

کارشناس حقوقی ترازو اردیبهشت 5, 1400
پاسخ

سلام نصراله عزیز. بله تاخیر تاثیری در نقدشدن چک نداره.

پشتیبانی