حساب مشترک ابزاری برای تسهیل امور مالی شرکای تجاری یا زوجین است. ابزاری که گاه به مشکلاتی منتهی می شود و در برخی موارد، توقیف آن ساز و کاری مؤثر برای اجرای احکام دادگاهها یا وصول مطالبات مالی افراد است. به همین علت، آشنایی با قوانین حسابهای مشترک، ماهیت حقوقی آنها و توقیف حساب مشترک برای وصول مطالبات یا مواردی مانند آن اهمیت فراوانی دارد. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، درباره مسئولیت صاحبان حساب مشترک و توقیف این حساب بانکی برای پرداخت مهریه و دیون مالی یا اجرای احکام دادگاهها میخوانید.
حساب مشترک چیست؟
حساب مشترک به نوعی حساب بانکی گفته میشود که صاحب آن دو یا چند نفر هستند. معمولا سهم هر یک از این شرکا در حساب مشترک مشخص است. افتتاح و استفاده از حسابهای مشترک اغلب در روابط خانوادگی، تجاری و حتی دوستانه رواج دارد. هر فردی که به سن قانونی رسیده باشد، میتواند با دیگران حساب مشترک افتتاح کند.
برای افتتاح حساب مشترک، باید تمام شرکا در بانک حضور داشته باشند. با مشخص شدن سهم هر یک، شرایط برداشت از حساب و نحوه مسدودی حساب مشترک، این حساب افتتاح میشود. اگر شرکا هنگام افتتاح حساب سهم خود را مشخص نکنند، از نظر قانونی، برای هر یک سهمی مساوی در نظر گرفته میشود.
مسئولیت صاحبان حساب در قبال بدهی
مسئولیت صاحبان حساب مشترک، متناسب با سهمی است که در زمان افتتاح حساب برای هر یک مشخص میشود. در صورتی که سهم آنها در حساب مشترک معین نشده باشد، هر یک از آنها به میزان مساوی در قبال این حساب مسئولیت دارند.
درباره مسئولیت صاحبان حسابهای مشترک در مواردی مانند جرایم مالیاتی، باید گفت که شرکا در چنین مواردی در صورتی مسئولیت دارند که نقش فعال آنها در ارتکاب این جرایم محرز شود.
مسئولیت صاحبان حسابهای مشترک از جمله مواردی است که معمولا با چالشها و پیچیدگیهای حقوقی فراوانی مواجه میشود. به همین دلیل، در چنین مواقعی، بهتر است از یک وکیل باتجربه حقوقی مشورت بخواهید. در پلتفرم حقوقی ترازو، امکان دسترسی به بهترین وکلای ایران فراهم شده است. شما میتوانید از هر شهری از ایران، به صورت آنلاین با این کارشناسان باتجربه حقوقی مشورت کنید و پاسخ تمام سؤالات حقوقی خود درباره مسئولیت حقوقی صاحبان حسابهای مشترک را در اسرع وقت دریافت کنید.
شرایط و نحوه توقیف حساب مشترک
اگر هر یک از شرکا بدهی مالی داشته باشند، ممکن است شامل جرای توقیف اموال برای وصول این بدهی شود. میزان سهم این شریک از حساب مشترک نیز از این قاعده مستثنی نیست. توقیف حساب مشترک در ۳ مورد با یکدیگر متفاوت است. در جدول زیر، درباره روشهای توقیف حسابهای مشترک توضیح داده شده است.
| توقیف حساب از طریق دادگاه (تأمین خواسته) | توقیف حساب از طریق واحد اجرای ثبت | توقیف حساب از طریق واحد اجرای احکام دادگاه |
| خواهان میتواند پیش از اینکه دادخواست اصلی خود در دعاوی مالی را مطرح کند، همزمان با آن یا پس از ارائه این دادخواست، برای توقیف سهم خوانده از حساب مشترک درخواست دهد. | نمونه بارز این مورد، توقیف حساب برای مهریه است. از این طریق میتوان بسیاری از اموال و حسابهای بانکی را مسدود کرد. | پس از قطعیت یافتن رأی دادگاه و ابلاغ اجرائیه، محکومعلیه باید این رأی را اجرا کند. |
| پس از پذیرش درخواست و صدور قرار تأمین خواسته، خواهان ۱۰ روز برای ارائه دادخواست اصلی خود مهلت دارد. در غیر این صورت، دستور یا قرار توقیف این حساب لغو خواهد شد. | ذینفع در یک سند مالی رسمی میتواند برای مطالبه وجه این سند به اداره ثبت مراجعه کند. | اگر رای اجرای نشود، به درخواست محکومله، پرونده اجرایی تشکیل میشود. پس از آن، دستور توقیف حسابهای مشترک محکومعلیه به میزان سهم او صادر خواهد شد. |
| پس از تشکیل پرونده و صدور اجرائیه ثبتی، به بدهکار ۱۰ روز برای پرداخت بدهی مهلت داده میشود. در غیر این صورت، طلبکار میتواند درخواست توقیف حساب مشترک به عنوان تمام یا بخشی از اموال بدهکار را به واحد اجرای ثبت ارائه دهد. | با ارائه این دستورِ واحد اجرای احکام دادگاه به بانک مورد نظر، سهم محکومعلیه از حساب مشترک توقیف خواهد شد. |
توقیف حسابهای مشترک فقط به میزان سهم محکومعلیه، بدهکار یا خوانده یک دعوای مالی انجام میشود. با این حال، اگر شرکا هنگام افتتاح حساب مشترک، سهم خود را مشخص نکرده باشند، مطابق با نظریه شماره ۲۰۷۱/۹۵/۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۸/۱۹ اداره کل حقوقی قوه قضاییه، میزان سهم شرکا مساوی با یکدیگر در نظر گرفته میشود.
نحوه اثبات سهم هر یک از شرکا پس از صدور حکم توقیف
توقیف موجودی حساب مشترک به میزان سهم بدهکار انجام میشود. در چنین شرایطی، سایر شرکای حساب مشترک برای رفع توقیف سهم خود باید مدارک و مستنداتی ارائه دهند. این مدارک و مستندات ممکن است قرارداد شراکت یا اساسنامه شرکت، فاکتورها و رسیدهای مالی، اظهارنامه رسمی شرکا مبنی بر توافق اولیه برای تعیین سهم خود از حساب مشترک یا شهادتنامه شهود مبنی بر چنین توافقی باشد.
مدارک و مستنداتی که به دادگاه، واحد اجرای احکام یا اداره ثبت ارائه میشوند، باید به وضوح نشاندهنده سهم شرکا و حق آنها در حساب مشترک باشند. مرجع قضایی یا اداری مربوطه پس از بررسی این مستندات، دستور رفع توقیف از میزان سهم شرکای مذکور را صادر میکند.
سخن پایانی
توقیف حساب مشترک یکی از راهکارهای حقوقی برای وصول مطالبات مالی و اجرای احکام دادگاههاست. با وجود این، چنین اقدامی ممکن است برای سایر شرکای حساب مشترک دردسرهایی ایجاد کند. به همین دلیل و به منظور پیشگیری از چنین مواردی، بهتر است اولا هنگام افتتاح حساب مشترک، سهم هر یک از شرکا و نحوه برداشت از این حساب یا مسدودی حساب مشترک دقیق مشخص شود. ثانیا توصیه میکنیم که پس از اتمام فعالیت تجاری یا طلاق، حسابهای مشترک خود را ببندید. به این ترتیب، از بسیاری از مشکلات احتمالی پیشگیری خواهد شد. اگر هم در این مورد به همراهی و همکاری یک وکیل نیاز دارید، وکلای پلتفرم حقوقی ترازو همیشه همراه و در کنار شما هستند.
سؤالات متداول
آیا میتوان کل موجودی حساب مشترک را به دلیل بدهی یک نفر توقیف کرد؟
خیر. توقیف موجودی حساب مشترک فقط به میزان سهم بدهکار در این حساب خواهد بود.
اثبات سهم شریک دیگر در حساب مشترک چگونه انجام میشود؟
برای اثبات سهم سایر شرکا میتوان از مدارک و مستنداتی نظیر قرارداد شراکت، اظهارنامه رسمی شرکا مبنی بر توافق اولیه برای تعیین سهم خود از حساب مشترک یا شهادتنامه شهود مبنی بر وجود چنین توافق اولیهای استفاده کرد.
توقیف حساب مشترک برای بدهیهای بانکی چگونه است؟
به میزان سهم بدهکار از حساب مشترک توقیف میشود.