جرایم جنسی از حساسترین و پیچیدهترین جرایم در همه کشورها هستند. یکی از چالشهایی که موجب پیچیدگی پروندههای مربوط به این جرایم میشود، تأثیر رضایت در جرایم جنسی است. مرز باریکی که رابطهای با رضایت را به جرم آزار جنسی تغییر میدهد. به همین دلیل است که برداشتهای اشتباه از مفهوم رضایت در این جرایم میتواند بسیار دردسرساز شود. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، درباره نقش رضایت در جرایم جنسی و حکم رابطه نامشروع با رضایت طرفین میخوانید.
مفهوم رضایت در مسائل جنسی
رضایت در جرایم جنسی به معنای موافقت و پذیرش عمل جنسی از سوی طرفین است. هرگاه میان طرفین رضایت و توافق وجود داشته باشد، از نگاه بسیاری نه جرمی و نه تعرضی انجام شده است. با این حال، نظامهای حقوقی در کشورهای مختلف رویکرد یکسانی ندارند. برای مثال، در نظام حقوقی ایران، که مبتنی بر موازین شرعی است، برخی از این رفتارها حتی در صورت انجام با رضایت و تمایل طرفین، جرم شناخته میشود و برای آنها مجازات پیشبینی شده است.
در پروندههای تجاوز جنسی، اثبات عدم رضایت قربانی نقش مهمی در بررسی و حکم نهایی دارد. قربانی باید بتواند عدم رضایت خود در جریان عمل ارتکابی را در دادگاه به اثبات برساند. در مقابل، در سایر جرایم جنسی از قبیل زنا، لواط و مساحقه (روابط نامشروع) باید آگاهی طرفین از جرم بودن این اعمال و قصد آنها برای ارتکاب این جرایم در دادگاه ثابت شود.
اثبات این موضوع کار سادهای نیست و زمان هم نقش تعیینکنندهای در این باره دارد؛ چراکه بسیاری از علائم و نشانهها از بین میرود. بنابراین در اولین ساعات بروز این جرم باید با یک وکیل در ارتباط باشید. همکاری با وکلای ترازو با چند کلیک و در کمتر از ۱۰ دقیقه امکانپذیر است.
شرایط رضایت در جرایم جنسی
رضایت در جرایم جنسی معمولا با عدم اعمال زور و میل و اراده قربانی برای ارتکاب این جرم هممعنا است. موارد زیر جز گزینههایی است که در دادگاه، به عنوان مدارک نبود رضایت در جرایم جنسی مطرح میشود:
- استفاده از زور و اجبار برای ارتکاب جرم
- بیهوش، خواب یا مست بودن قربانی هنگام ارتکاب جرم
- اغفال و فریب دختر نابالغ
- ربوده شدن قربانی جرم توسط مجرم در زنای به عنف
- تهدید یا ترساندن زن برای ارتکاب جرم جنسی
البته، اثبات رضایت در جرایم جنسی در هر پرونده متفاوت است. به طور مثال در جریان پرونده جنجالی تجاوز جنسی به بیش از ۴۰ دختر در ایرانشهر در سال ۱۳۹۷، بررسی ارتباط شاکی با متهم، به عنوان راهی برای تشخیص رضایت قربانیان مطرح شد.
تاثیر رضایت بر جرایم جنسی
به طور کلی، برقراری روابط نامشروع در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران جرم شناخته میشود. در صورتی که این جرم با رضایت طرفین ارتکاب یابد در قالب جرایمی مانند زنا، لواط و مساحقه بررسی میشود که حکم متفاوتی دارد. در حقیقت یکی از مصادیق جرایم جنسی است و در همین قالب مجازات تعیین میشود.
در مقابل، تحقق جرم تجاوز جنسی منوط به فقدان رضایت قربانی است؛ بنابراین در صورت وجود رضایت قربانی هنگام ارتکاب جرم، عنوان «تجاوز» منتفی است. پیگیری این جرم با شکایت شاکی یا گزارش ضابطان قضایی شروع میشود، اما گذشت شاکی پس از شکایت، نمیتواند مانعی برای مجازات مجرم باشد؛ این جرم از جمله جرایم غیرقابل گذشت است. در واقع، جنبه عمومی این جرم مانع از توقف مجازات مجرم میشود.
تجاوز از جمله جرایم غیرقابل گذشت است. در واقع، جنبه عمومی این جرم مانع از توقف مجازات مجرم میشود.
نقش رضایت در مجازات جرایم جنسی
مجازات جرایم جنسی بر مبنای رضایت یا عدم رضایت قربانی (چه زن و چه مرد) برای ارتکاب آنها متفاوت است. بر این اساس، شدت مجازات متفاوت است. مهمترین این موارد عبارت است از:
- برقراری رابطه جنسی با اکراه و اجبار
- ارتکاب جرم جنسی توسط محارم
- نابالغ بودن قربانی جرم
- ربایش یا تهدید بزهدیده
اثبات جرایم جنسی
برای اثبات جرایم جنسی و احراز عدم رضایت قربانی در آنها میتوان از ادله و مستندات مختلفی استفاده کرد. مهمترین مستنداتی که میتوانند به قاضی پرونده در احراز عدم رضایت یا رضایت قربانی جرم جنسی کمک کنند اقرار متهم به ارتکاب جرم، گزارش پزشکی قانونی، شهادت شهود و در نهایت علم قاضی است.
معمولا در پروندههای مربوط به جرایم جنسی اثبات عدم رضایت قربانی برای ارتکاب جرم با استفاده از دو مورد اول کمی دشوار است. در مقابل، علم قاضی میتواند در این زمینه نقش تعیینکنندهای داشته باشد. قاضی پرونده با توجه به مستنداتی نظیر گزارش پزشکی قانونی از آثار کبودی، ضرب و شتم یا آثار بستن دست و پا، گزارش ضابطان قانونی درباره نحوه وقوع جرم و سابقه ارتباط شاکی و متهم به یقین میرسد که تجاوز جنسی اتفاق افتاده یا خیر. پس از آن، با توجه به این مستندات و شنیدن اظهارات طرفین پرونده، تشخیص میدهد که قربانی جرم از ارتکاب آن رضایت نداشته یا این جرم با رضایت طرفین ارتکاب یافته است.
مشاوره با وکلا و کارشناسان این حوزه میتواند روند دادرسی را با سرعت بیشتری پیش ببرد. میتوانید از همینجا با وکلای ترازو به شکل آنلاین مشورت کنید و راههای صحیح برای شکایت و پیگیری را بررسی کنید.
وقت کم داری؟ راهحل نزدیکه
مشاوره فوری و آنلاین با وکلای ترازو، بدون نیاز به مراجعه حضوری
سخن پایانی
تأثیر رضایت در جرایم جنسی یکی از موضوعات حساسی است که در چنین پروندههایی مطرح میشود. اثبات عدم رضایت قربانی در جرایمی مانند تجاوز جنسی اغلب با پیچیدگیهایی همراه میشود. به همین علت، بهترین اقدام پس از وقوع این جرایم مشورت با یک وکیل باتجربه کیفری است. وکلای مجرب پلتفرم حقوقی ترازو همواره آماده هستند تا به سؤالات شما در این زمینه پاسخ دهند یا وکالت شما در این پروندههای پیچیده و حساس را بر عهده بگیرند.
سوالات متداول
رضایت بعد از جرم تجاوز جنسی مؤثر است؟
خیر.
رضایت شفاهی معتبر است؟
خیر.
سن رضایت در قانون ایران چقدر است؟
سن بلوغ (دختران ۹ سال و پسران ۱۵ سال)