رعایت اصول اولیه هر قرارداد اولین گام در نگارش قراردادهایی با بندهای دقیق و صحیح است. توجه به جزئیاتی مانند شرایط ایجاب و قبول در معامله در دعاوی قضایی و سرنوشت آنها نقش تعیینکنندهای دارد. به همین علت، از جمله مفاهیم مقدماتی که در علم حقوق به آن پرداخته میشود، ایجاب و قبول هستند. در این مقاله از بلاگ پلتفرم حقوقی ترازو، درباره ایجاب و قبول در معاملات و شرایط آنها میخوانید.
قرارداد و نقش قصد و رضا در تشکیل آن
مطابق با ماده ۱۹۰ قانون مدنی، یکی از ارکان معامله قصد و رضای طرفین است. در واقع، زمانی میتوان گفت که یک قرارداد یا عقد صحیح است که طرفین آن قصد انعقاد قرارداد را داشته و از این امر رضایت کامل داشته باشند. بر این اساس، معامله هنگام مستی، قراردادی که با اجبار دیگری امضا شده یا قراردادهایی مانند آن که قصد یا رضای یکی از طرفین برای انعقاد آن وجود نداشته باشد، از نظر حقوقی باطل هستند.
آگاهی از شرایط بطلان معامله و آشنایی با مصادیق آن از جمله مواردی هستند که احتمالاً درباره آنها با سؤالات و ابهامات فراوانی مواجه شوید. در این صورت، میتوانید سؤالات یا ابهامات خود را با وکلای پلتفرم حقوقی ترازو در میان بگذارید. این کارشناسان مجرب در اسرع وقت به سؤالات شما پاسخ خواهند داد.
ایجاب و شرایط آن
ایجاب اصطلاحی حقوقی به این معناست که یکی از طرفین معامله قصد و اراده خود مبنی بر انعقاد معامله را ابراز کند. در واقع، ایجاب را میتوان پیشنهاد انجام معامله با شروط مشخص دانست. البته، این پیشنهاد باید شرایطی داشته باشد که عبارتاند از:
- موضوع عقد و مفاد ایجاب مشخص باشد؛ به طور مثال، هر دو طرف قرارداد بدانند که موضوع آن خرید یک خودرو است نه اجاره آن.
- ایجاب صریح و روشن باشد؛ به عنوان مثال، نمیتوان قیمت موضوع معامله را قابل مذاکره اعلام کرد. به این اقدام دعوت به معامله گفته میشود نه ایجاب. در مقابل، اگر فردی اعلام کند که خودروی خود را به قیمت یک میلیارد تومان میفروشد، به این اقدام او ایجاب معامله میگویند.
- ایجابکننده معامله اهلیت حقوقی برای انجام معاملات را داشته باشد؛ فردی که قصد و رضایت خود برای انجام معامله را اعلام میکند باید بالغ، عاقل و رشید باشد. (جزو محجورین نباشد)
قبول معاملات و شروط آن
قبول معامله همانطور که احتمالا از نام آن حدس میزنید، به پذیرش معامله گفته میشود. در واقع، زمانی که طرف دیگر ایجاب یا پیشنهاد طرف اول با شرایط مشخص را میپذیرد، به این اقدام وی قبول معامله گفته میشود. قبول معامله نیز شرایطی دارد که عبارت است از:
- توالی عرفی میان ایجاب و قبول؛ در صورتی که ایجابکننده معامله برای پذیرش آن مهلت خاصی مشخص نکرده باشد، قبول معامله باید به گونهای باشد که از نظر عرفی در پی ایجاب و مربوط به آن باشد.
- پذیرش بدون قید و شرط ایجاب؛ در صورتی که ایجاب به صورت مطلق، با شرایطی که اعلام شده و بدون هیچ قید و شرطی مورد پذیرش طرف مقابل قرار بگیرد، میتوان گفت که وی معامله را قبول کرده است. بنابراین، اگر او شرایطی برای پذیرش معامله اعلام کند، نمیتوان گفت که معامله را پذیرفته، بلکه ایجاب جدیدی از سوی وی مطرح شده است.
- اهلیت قبولکننده برای انجام معاملات؛ کسی که معامله را قبول میکند نباید جزو محجورین (صغیر، سفیه یا مجنون) باشد.
ضرورت تطابق ایجاب و قبول
برای اینکه یک معامله صحیح باشد، باید قبول کاملا مطابق با ایجاب باشد. به طور مثال، اگر فردی به دیگری بگوید این خودرو را به فلان شرط به تو میفروشم و دیگری بگوید خودرو را بدون هیچ شرطی میخرم، به دلیل عدم تطابق ایجاب و قبول معامله منعقد نخواهد شد. تطابق ایجاب و قبول به اندازهای اهمیت دارد که در برخی موارد، عدم تطابق آنها با یکدیگر موجب بطلان عقد یا عدم انعقاد آن میشود.
برای اطمینان از اینکه قبول شما به معنای ایجاب جدید نیست و قرارداد به درستی شکل میگیرد، از خدمت تنظیم قرارداد آنلاین ترازو استفاده کنید.
تنظیم قرارداد
تنظیم قرارداد آنلاین برای اطمینان از صحت بندها و اجرای صحیح ایجاب و قبول.
بیان ایجاب و قبول
ایجاب و قبول در معامله ممکن است به یکی از این روشها بیان شوند:
- لفظی و شفاهی با بیان افعالی که قصد و رضایت طرفین برای انعقاد قرارداد را نشان میدهند.
- کتبی در قراردادهای مکتوب با نوشتن افعالی دال بر رضایت طرفین بر انعقاد قرارداد و امضای آن.
- معاطاتی با افعال و اقداماتی که نشاندهنده ایجاب و قبول معامله هستند.
نکته مهمی که باید در زمینه بیان ایجاب و قبول به آن توجه داشته باشید این است که سکوت طرف مقابل را نمیتوان قبول معامله محسوب کرد. وی باید قبول معامله را به یکی از روشهای فوق اعلام کند تا عقد مورد نظر منعقد شود.
ایجاب و قبول در معامله اینترنتی
ایجاب و قبول در معامله همیشه به صورت حضوری بیان نمیشوند، بلکه ممکن است به صورت اینترنتی ابراز شوند. در چنین شرایطی، سؤالی که مطرح میشود این است که ایجاب و قبول در فضای مجازی چگونه محقق میشوند؟
درج مشخصات محصول در فروشگاههای آنلاین و گزینه «خرید یا سفارش محصول» را میتوان ایجاب معاملات اینترنتی دانست. سفارش محصول توسط مشتری یا کاربر و پرداخت قیمت آن به صورت آنلاین یا اعتباری نیز قبول معامله مورد نظر محسوب میشود.
زمان و مکان تشکیل چنین قراردادی نیز زمان و مکانی است که آن قرارداد از طرف کاربر مورد پذیرش قرار گرفته چون با قبول کاربر، معامله مورد نظر از نظر قانونی منعقد میشود.
سخن پایانی
ایجاب و قبول در معامله و تشکیل آن نقش اساسی دارند و باید با یکدیگر کاملاً منطبق با یکدیگر باشند. هنگام عقد معاملات بهویژه قراردادهای مهم و حساس تجاری به منظور اطمینان از صحت معامله و بیان ایجاب و قبول به شکل صحیح، باید با یک وکیل یا مشاور حقوقی باتجربه مشورت کرد. وکلای پلتفرم حقوقی ترازو همواره آماده هستند تا به سؤالات شما در این زمینه پاسخ داده و مشاورههای لازم برای انعقاد یک قرارداد صحیح و قانونی را ارائه دهند.
هنگام عقد معاملات حساس، برای اطمینان از صحت ایجاب و قبول و انعقاد یک قرارداد قانونی، همین حالا با وکلای ترازو مشورت کنید یا قرارداد خود را به ما بسپارید.
سؤالات متداول
اگر ایجاب قبل از قبول شدن پس گرفته شود، چه اتفاقی میافتد؟
تا زمانی که طرف مقابل معامله را قبول نکرده، امکان پس گرفتن ایجاب یا رجوع از آن وجود دارد. در این صورت، ایجاب از بین میرود.
در خرید اینترنتی ایجاب و قبول چطور محقق میشود؟
با درج محصول و قیمت آن در فروشگاه اینترنتی ایجاب و با کلیک کاربر روی گزینه خرید یا سفارش محصول قبول معامله اینترنتی تحقق مییابد.
اگر قبول، حاوی شرط جدید باشد، آیا معامله منعقد میشود؟
خیر