اوراق قضایی تنها راه ارتباط رسمی میان دادگاهها و اشخاص هستند. امروزه به دلیل الکترونیکی شدن اکثر امور و در راستای تسهیل فرایندها، از طریق سامانه الکترونیکی عدل ایران به اشخاص ابلاغ میشوند. به همین دلیل بی توجهی به این اوراق میتواند اثار بسیار جدی برای افراد به دنبال داشته باشد؛ چراکه فرض قانون بر این است که شخص پس از ابلاغ قانونی، از مفاد ان مطلع شده و مکلف به اقدام متناسب است. در همین راستا، یکی از پر تکرار ترین پرسش ها ان است که اگر احضاریه دادگاه را نادیده بگیریم چه میشود؟ یا به عبارتی پیامد بیتوجهی به احضاریه دادگاه چیست؟ در این مقاله از بلاگ پلتفرم حقوقی ترازو به بررسی این موضوع پرداختهایم. تا انتهای مطلب با ما باشید.
احضاریه چیست؟
هرچند در عرف احضاریه با ابلاغیه و اخطاریه ممکن است یکی شناخته شوند، اما از دیدگاه حقوقی تفاوتها بسیاری دارند. احضاریه به طور خاص در امور کیفری به کار میرود و به معنای دستور رسمی مقام قضایی برای حضور شخص در مرجع قضایی (معمولا به عنوان متهم یا شاهد یا مطلع) است. بنابر ماده ۱۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری، احضار متهم به وسیله احضاریه انجام میشود. همچنین طبق ماده ۲۰۴ همین قانون، بازپرس میتواند به تشخیص خود، معرفی شاکی، به تقاضای متهم یا حسب اعلام مقامات ذیربط، شخصی را که تحقیق از او به روشن شدن موضوع کمک خواهد کرد را به عنوان شاهد یا مطلع احضار کند. بنابراین دریافت احضاریه شاید در نگاه اول نگرانکننده باشد اما ممکن است به عنوان شاهد احضار شده باشید؛ نه متهم. با این اوصاف پیامدهای بیتوجهی به احضاریه دادگاه در زندگی افراد نقش مهمی دارد.
در مقابل، در امور حقوقی (مدنی) از اصطلاحات ابلاغیه و اخطاریه استفاده میشود. این اوراق برای اطلاعرسانی درباره جلسه رسیدگی، ارائه لایحه یا انجام تکالیف قانونی معینی، اشاره دارد.
پیامدهای عدم حضور متهم پس از دریافت احضاریه
در امور کیفری پیامد بیتوجهی به احضاریه دادگاه نسبت به اخطاریه در امور حقوقی، شدیدتر و جدیتر است. باید توجه داشته باشیم که احضاریه کیفری ممکن از دادسرا یا دادگاه صادر شود. در ادامه به بررسی به هریک به ترتیب میپردازیم. اگر در این مورد سوالاتی دارید میتوانید با کارشناسان حقوقی ترازو در هر ساعتی از شبانهروز در ارتباط باشید و پاسخ خود را دریافت کند.
پیامد بیتوجهی به احضاریه دادگاه
طبق ماده ۱۷۹ قانون آیین دادرسی کیفری، اگر متهمی پس از ابلاغ احضاریه بدون عذر موجه در دادسرا یا دادگاه حاضر نشود، مقام قضایی میتواند دستور جلب او را صادر کند. البته تبصره همین ماده اشاره میکند که در صورتی که بازپرس احتمال دهد که متهم از احضاریه مطلع نشده، میتواند وی را تنها برای یکبار دیگر احضار کند. البته باید توجه داشت که امروزه با وجود سامانه الکترونیک عدل ایران، احتمال این رخداد تقریبا بعید است.
عذر موجه شامل چه مواردی است؟ طبق ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری، موارد زیر به عنوان عذر موجه شناخته میشوند:
۱- نرسیدن یا دیر رسیدن احضاریه به گونهای که مانع از حضور شود.
۲- بیماری متهم یا بیماری سخت والدین، همسر یا اولاد وی که مانع از حضورش شود.
۳- فوت همسر یا یکی از نزدیکان
۴- درگیری در حوادث مهم از قبیل بیماریهای واگیردار، بروز حوادث قهری مانند سیل یا زلزله که تردد را سخت یا ناممکن میکند.
۵- متهم در توقیف یا حبس باشد.
۶- سایر مواردی که عرفا به تشخیص بازپرس عذرموجه شناخته شوند.
در صورتی که عذر موجهی نداشته باشید، طبق تبصره ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی کیفری، متهم میتواند تنها برای یک بار بازپرس را از عدم حضور خود مطلع کند. در صورت موافقت، بازپرس تا ۳ روز مهلت حضور متهم تمدید میشود.
پیامد بیتوجهی به احضاریه دادگاه کیفری
در صورتی که احضاریه از طرف دادگاه صادر شده باشد، طبق ماده ۳۴۳ قانون آیین دادرسی کیفری، اگر متهم عذر موجهی داشته باشد جلسه رسیدگی به وقت مناسبی موکول میشود. اما بنا بر ماده ۳۴۵ همین قانون، در صورتی که متهم عذر موجهی نداشته باشد و دادگاه حضور وی را لازم بداند، بار دیگر احضاریهای ارسال میشود. در این احضاریه ذکر میشود که در صورت عدم حضور، فرد جلب خواهد شد.
در صورت عدم حضور دوباره متهم، ۲ حالت پیش میاید؛ چنانچه دادگاه همچنان حضور وی را لازم بداند متهم برای ساعت و روز معین جلب می شود؛ اما اگر حضور وی لازم نباشد و موضوع رسیدگی جنبه حق اللهی نیز نداشته باشد، دادگاه بدون حضور متهم رسیدگی و رای مقتضی را صادر خواهد کرد.
باید توجه داشت که در مرحله دادسرا که کار انجام تحقیقات و فرستادن نتایج به دادگاه انجام میشود، حضور خود متهم ضروری است و متهم نمیتواند به جای خود وکیل معرفی کند. وکلای ترازو در چنین مواردی در کنار شما هستند و میتوانید از آنها مشاوره آنلاین دریافت کنید.
جواب حقوقیات رو همین الان بگیر
ترازو سریعترین راه برای رسیدن به پاسخهای حقوقی قابل اعتماد است
پیامدهای بیتوجهی به احضاریه دادگاه به عنوان شاهد یا مطلع
در مورد شهود و مطلعان در مرحله دادسرا، طبق تبصره یک ماده ۲۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری، حضور پیدا نکردن بدون عذر موجه میتواند باعث صدور حکم جلب شود. در غیر این صورت اگر شاهد یا مطلع برای عدم حضور خود عذر موجهی داشته باشد و بازپرس عذر وی را بپذیرد، دوباره احضار خواهد شد. در در صورت عدم حضور برای بار دوم جلب میشود.
البته در مرحله دادگاه صرف نداشتن عذر موجه موجب جلب مطلع یا شاهد نخواهد شد. علاوه بر این باید از طرفی جلب مطلع یا شاهد ضرورت باشد و از سوی دیگر احقاق حق بدون شهادت شاهد یا کسب اطلاع از مطلع ممکن نباشد.
سخن پایانی
احضاریه در نظام کیفری ایران صرفا یک اطلاعرسانی ساده نیست، بلکه دستوری رسمی از سوی مقام قضایی است که بیتوجهی به آن، بر خلاف تصور برخی، نه تنها روند رسیدگی را متوقف نمیکند، بلکه ممکن است در بسیاری موارد موجب تشدید وضعیت شخص از جمله صدور دستور جلب شود. از این رو، رویکرد صحیح و عقلانی آن است که هرگونه احضاریه کیفری با دقت بررسی شده و در صورت وجود عذر موجه، مراتب در مهلت قانونی به مرجع قضایی اعلام شود.
در این مسیر، بهرهگیری از خدمات تخصصی حقوقی میتواند نقش مهمی در تصمیمگیری صحیح ایفا کند. وکلای پلتفرم حقوقی ترازو با ارائه خدمات نوین و استاندارد در حوزه حقوق همراهی آگاه و مطمئن برای شما هستند.
سوالات متداول
چه مدت زمانی برای پاسخگویی به احضاریه دادگاه در نظر گرفته شده است؟
مدت زمان پاسخگویی در خود احضاریه ذکر میشود.
آیا میتوان در دادسرا به جای حضور، وکیل معرفی کرد؟
اصولا خیر، در احضار به عنوان متهم، مطلع یا شاهد در مرحله دادسرا، اصل بر حضور شخصی است و معرفی وکیل جایگزین حضور شخص نخواهد بود.
اگر احضاریه را در سامانه ثنا ندیده باشیم، آیا باز هم مسئول هستیم؟
بله؛ طبق مقررات، ثبت ابلاغ در سامانه ثنا به منزله ابلاغ قانونی محسوب میشود و عدم مراجعه به سامانه یا بیاطلاعی از آن، عذر موجه تلقی نمیشود.
عدم حضور در دادگاه، حق اعتراض به رای را از بین میبرد؟
خیر، عدم حضور در دادگاه کیفری بهخودی خود حق اعتراض به رای را از بین نمیبرد.