در نظام حقوقی ایران، آزادی افراد از اهمیت فراوانی برخوردار است. به همین دلیل، جرایم علیه اشخاص مانند آدمربایی جرمانگاری شدهاند. شناخت این جرم و ارکان آن میتواند به دفاع بهتر از خود در مقام قربانی یا حتی متهم به این جرم کمک کند. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، با جرم آدمربایی، ارکان آن و مجازاتهایی که طبق قانون دارد، آشنا میشوید.
جرم آدمربایی چیست؟
آدمربایی طبق ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی تعریف شده است. بر این اساس، اگر فردی دیگری را با زور و تهدید یا به هر روش دیگری، بدزدد یا مخفی کند، به اقدام این فرد آدمربایی گفته میشود.
ربودن یک فرد به جرم «توقیف و مخفی کردن» دیگری شباهتهایی دارد، اما این دو جرم با یکدیگر تفاوت دارند. در آدمربایی، فرد با روشهایی مانند زور و تهدید دزدیده و در مکانی مخفی میشود. در مقابل، در توقیف غیرقانونی، قربانی با رضایت اولیه و بدون زور وارد مکان مورد نظر میشود، اما در نهایت، مجرم اجازه خروج وی از این مکان را نمیدهد. علاوه بر این، توقیف غیرقانونی اغلب توسط مقامات قضایی، مأموران پلیس و مانند آن که برخلاف وظایف قانونی خود عمل میکنند، انجام میشود.
آدمربایی با گروگانگیری تفاوت دارد؟
جرم دیگری که به ربودن افراد شباهت دارد، گروگانگیری است، اما این دو جرم نیز با یکدیگر تفاوتهایی دارند:
- جرم ربودن افراد ممکن است بدون انگیزه خاصی انجام شود، اما گروگانگیری با انگیزههای مختلف مالی، انتقامجویی، سیاسی و مانند آن انجام میشود.
- ربودن افراد معمولا شامل جابهجایی فیزیکی آنها میشود، اما در گروگانگیری، ممکن است مجرم در مکانی که قربانی در آنجا قرار دارد، وی را گروگان بگیرد.
- آدمربایی لزوما با تهدید و زور انجام نمیشود، اما گروگانگیری معمولا با زور یا تهدید قربانی همراه است.
اگر درباره این جرم و مجازات آن سوالاتی دارید، میتوانید به شکل رایگان با کارشناسان حقوقی ترازو در تماس باشید و جواب سوالات خود را از آنها دریافت کنید.
ارکان اصلی جرم آدمربایی از منظر قانون
برای اینکه ربودن افراد طبق قانون مجازات شود، باید ارکان آن محقق شود. ارکان جرم آدمربایی در جدول زیر شرح داده شده است:
| ارکان جرم | رکن مادی | رکن معنوی یا روانی | رکن قانونی |
| جابهجایی فیزیکی یا ربودن قربانی | مجرم قربانی را با قصد و نیت مجرمانه بدزدد. | طبق ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) این اقدام جرمانگاری شده است. | |
| استفاده از زور، تهدید، حیله، فریب یا روشهایی مانند آن | مجرم دیگری را با آگاهی بدزدد. عدم رضایت قربانی از اقدام مجرم | – |
مجازات آدمربایی در قانون مجازات اسلامی
مجازات آدمربایی، در ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بیان شده است. بر این اساس، اگر آدمربایی با زور یا تهدید باشد، با حبس درجه ۴ (حبس بیش از ۵ تا ۱۰ سال) مجازات میشود. در غیر این صورت، مجازات آن حبس درجه ۵ (حبس بیش از ۲ تا ۵ سال) خواهد بود.
مجازات ربودن نوزاد
ربودن نوزاد یکی از انواع آدمربایی است، اما به دلیل اهمیت و حساسیت ویژهای که دارد، در ماده ۶۳۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) برای آن مجازات جداگانهای پیشبینی شده است. بر این اساس، هر کس نوزادی را که تازه متولد شده، بدزدد یا مخفی کند، به ۶ ماه تا ۳ سال حبس محکوم میشود. اگر هم احراز شود که طفل مورد نظر مرده بوده، مرتکب به ۱۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تا ۵۰ میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.
شرایط تشدید مجازات آدمربایی
به موجب ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، اگر ربودن دیگری شرایطی داشته باشد، مجرم به حداکثر مجازات تعیین شده برای این جرم محکوم میشود. این شرایط عبارت است از:
- سن قربانی کمتر از ۱۵ سال تمام باشد.
- ربودن با وسایل نقلیه انجام شود.
- به قربانی آسیب جسمی یا حیثیتی وارد شود.
علاوه بر این، اگر مجرم در حین ارتکاب این جرم، جرایمی دیگری مانند ورود به عنف را انجام دهد، به مجازات آن جرم نیز محکوم خواهد شد. در این مورد میتوانید همیشه و هر زمان با وکلای ترازو در تماس باشید و از آنها مشاوره آنلاین دریافت کنید.
جواب حقوقیات رو همین الان بگیر
ترازو سریعترین راه برای رسیدن به پاسخهای حقوقی قابل اعتماد است
معاونت در جرم آدمربایی
معاون این جرم کسی است که حداقل یکی از این اقدامات را انجام داده باشد و قصد او با مجرم یکی باشد یا میان رفتار او و مرتکب جرم تقدم یا همزمانی وجود داشته باشد:
- دیگری را ترغیب، تهدید، تطمیع، یا تحریک به ارتکاب جرم کند یا با دسیسه یا فریب یا سوء استفاده از قدرت، موجب وقوع جرم شود.
- وسایل ارتکاب جرم را بسازد یا تهیه کند یا نحوه ارتکاب جرم را به مرتکب ارائه دهد.
- وقوع جرم را تسهیل کند.
اگر مرتکب اصلی این جرم، جرمی شدیدتر از آنچه مقصود معاون بوده انجام دهد، معاون به مجازات معاونت در جرم خفیفتر محکوم میشود.
همچنین، به طور کلی، مجازات معاونت در این جرم تعزیری، یک تا ۲ درجه پایینتر از مجازات جرم ارتکابی است؛ به این معنا که اگر مجرم اصلی به حبس تعزیری درجه ۴ محکوم شود، معاون محکوم به حبس تعزیری درجه ۵ محکوم خواهد شد. در صورتی که مرتکب اصلی محکوم به حبس تعزیری ۵ باشد نیز معاون وی به حبس درجه ۶ محکوم میشود.
نحوه اثبات وقوع جرم آدمربایی
این جرم در دادگاه کیفری مورد رسیدگی قرار میگیرد. برای اثبات این جرم میتوان از این ادله یا مستندات استفاده کرد: اقرار متهم به ارتکاب جرم، شهادت شهودی که آدمربایی مقابل آنها اتفاق افتاده است.
علاوه بر این، این جرم را میتوان با تحقیقات محلی که قاضی تحقیق انجام میدهد یا قرائن و شواهدی مانند فیلم دوربینهای مداربسته که به علم قاضی به ارتکاب جرم کمک میکنند، اثبات کرد.
مراحل شکایت و رسیدگی به جرم آدمربایی
برای شکایت از این جرم و رسیدگی به آن باید این مراحل را طی کنید:
۱- ثبتنام در سامانه ثنا و ثبت شکوائیه همراه با مدارک و مستندات اثباتکننده جرم در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
۲- تحقیقات اولیه درباره جرم و بررسی مدارک ارائه شده در دادسرا؛ دادسرا ممکن است قرار جلب دادرسی متهم (در صورت وجود شواهد و مستندات کافی و معتبر مبنی بر ارتکاب جرم توسط متهم) یا قرار منع تعقیب او را صادر کند. اگر مستندات کافی برای اثبات مجرم بودن متهم وجود نداشته باشد، قرار منع تعقیب صادر و پرونده مختومه میشود.
۳- تشکیل پرونده و ارجاع آن به دادگاه کیفری
۴- رسیدگی به پرونده در دادگاه کیفری و صدور حکم نهایی؛ این حکم پس از سپری شدن مهلتهای قانونی برای تجدیدنظر، قطعی و قابل اجرا خواهد بود.
آیا آدمربایی جرم قابل گذشت است؟
این جرم جزو جرایم غیرقابل گذشت است؛ به این معنا که گذشت شاکی خصوصی باعث از بین رفتن مجازات مجرم نمیشود، بلکه یکی از جهات تخفیف این جرم خواهد بود. به علاوه، غیرقابل گذشت بودن این جرم به آن معناست که تعقیب و رسیدگی به این جرم بدون شکایت شاکی خصوصی نیز امکانپذیر است. در واقع، از آنجایی که این جرم جنبه عمومی نیز دارد و نظم و امنیت جامعه را بر هم میزند، بدون شکایت شاکی خصوصی نیز مورد تعقیب و رسیدگی قرار میگیرد.
سخن پایانی
آدمربایی یکی از جرایم علیه اشخاص است و جرمی غیرقابل گذشت به شمار میرود. دفاع از خود در چنین پروندههایی چه در مقام متهم و چه به عنوان شاکی پرونده، مستلزم داشتن تجربه و تخصص کافی است. بنابراین، در چنین شرایطی، بهترین کار مراجعه به یک وکیل باتجربه کیفری خواهد بود. وکلای پلتفرم حقوقی ترازو، همواره آماده هستند به تمام سؤالات شما پاسخ دهند یا همراه شما در دادگاه رسیدگی به چنین پروندههایی باشند.
سوالات متداول
آیا آدمربایی نیاز به انگیزه مالی دارد؟
خیر. میتواند با انگیزههای دیگری نیز باشد.
مجازات آدمربایی کودکان چیست؟
حبس بیش از ۵ تا ۱۰ سال.
چه تفاوتی بین آدمربایی و گروگانگیری وجود دارد؟
گروگانگیری با انگیزههای مالی، انتقامجویانه، سیاسی و مانند آن انجام میشود، اما آدمربایی ممکن است بدون انگیزه خاصی باشد.