مزایده یکی از روشهای فروش کالا طی فرایندی رقابتی با اهدافی مختلف است. این روش بر اساس قوانین و مقررات و طی تشریفاتی خاص انجام میشود. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، با مفهوم مزایده، انواع و تشریفات برگزاری آن آشنا میشوید.
مزایده و مبنای قانونی آن
مزایده روشی رقابتی برای فروش کالا و خدمات با بالاترین قیمت پیشنهاد شده توسط خریدار است. در نظام حقوقی ایران نیز مزایده به نوعی معامله با تشریفات خاص قانونی گفته میشود که طی آن اموال منقول یا غیرمنقول فرد با بالاترین قیمت پیشنهادی به فروش میرسند. به این روش در قوانین مختلف بهویژه مواد ۱۱۴ تا ۱۴۵ قانون اجرای احکام مدنی و مواد ۱۲۱ تا ۱۴۶ آییننامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازمالاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی، اشاره شده است.
مزایده قضایی و اختیاری هر کدام تشریفات خاص خود را دارند. برای اطمینان از رعایت تشریفات و جلوگیری از ابطال، با وکلای متخصص ترازو مشاوره بگیرید.
انواع مزایده
مزایده در نظام حقوقی ایران به ۴ دسته کلی تقسیم میشود:
۱- اختیاری: در صورتی که ادارات یا شرکتهای خصوصی قصد فروش مالی را داشته باشند، میتوانند آن را با رعایت تشریفات مزایده به خریداری که بیشترین قیمت را پیشنهاد میدهد، بفروشند. در صورتی که این مزایده توسط نهادها، شرکتها یا سازمانهای دولتی انجام شود، به آن مزایده دولتی میگویند.
۲- اجباری یا قضایی: برای برگزاری این نوع مزایده حکم دادگاه یا قانون لازم است و در مواردی مانند ورشکستگی تاجر یا توقیف اموال زوج برای مهریه کاربرد دارد.
۳- عمومی: خریداران در این نوع مزایده عموم مردم هستند و هر کسی میتواند در آن شرکت کند. نام شرکتکنندگان و برندگان این مزایده نیز به طور علنی اعلام میشود.
۴- خصوصی و محدود: به اقشار خاصی اختصاص دارد و بنا بر دلایل امنیتی، حقوقی یا سیاسی، نام شرکتکنندگان و برندگان آن محرمانه باقی میماند.
مراحل برگزاری مزایده چیست؟
هر مزایدهای از هر نوعی که باشد، طی مراحل قانونی انجام میشود. در غیر این صورت، ذینفعان میتوانند درخواست ابطال این فرایند را از دادگاه حقوقی بخواهند. تشریفات یا مراحل قانونی برگزاری مزایده طبق قوانینی که پیش از این به آنها اشاره شد، به این ترتیب است:
- انتشار آگهی و دعوت عمومی: در مزایده فروش اموال که طبق قانون اجرای احکام مدنی انجام میشود، آگهی توسط دادگاه یا طرفین دعوا به دستور دادگاه، در یک نوبت در یکی از روزنامههای محلی یا معابر عمومی محل وقوع مال غیرمنقول درج یا چسبانده میشود. فاصله انتشار این آگهی تا زمان برگزاری مزایده نباید کمتر از ۱۰ روز و بیشتر از ۱ ماه باشد.
- تعیین قیمت پایه مزایده: برای شروع به پیشنهاد قیمت در این فرایند، باید یک قیمت پایه وجود داشته باشد. این قیمت را کارشناس رسمی دادگستری اعلام میکند. پس از ابلاغ این قیمت به طرفین، آنها ۳ روز فرصت دارند تا به نظر کارشناس اعتراض کنند.
- برگزاری مزایده و پرداخت ۱۰ درصد از بهای مال توسط برنده مزایده: پس از برگزاری مزایده قضایی، فردی که بیشترین قیمت را پیشنهاد داده و برنده شده، باید ۱۰ درصد از بهای مال را به واحد اجرای احکام (یا برگزارکننده مزایده) پرداخت کند. پس از آن، یک ماه فرصت دارد تا مابقی مبلغ را پرداخت کند. در غیر این صورت، وجه پرداختی به عنوان هزینه آگهی مزایده ضبط شده و مزایدهای جدید برگزار میشود.
- تسلیم مال مورد نظر به برنده مزایده و تنظیم سند رسمی: پس از پرداخت مبلغ مال مورد نظر توسط برنده مزایده، مال مورد نظر به او داده شده و سند رسمی مالکیت آن به نام او تنظیم میشود.
فرصت اعتراض به قیمت کارشناس تنها ۳ روز است! اگر در این زمینه نیاز به اقدام سریع و حقوقی دارید، همین حالا با وکیل ترازو ارتباط بگیرید.
تفاوت مزایده قضایی با مزایده عادی
همانطور که پیش از این اشاره شد، مزایده قضایی تنها با حکم دادگاه یا به موجب قانون انجام میشود. در مقابل، برای برگزاری مزایده عادی وجود چنین حکمی لازم نیست. علاوه بر این، مزایده قضایی با هدف فروش اموال توقیف شده انجام میشود اما مزایده عادی ممکن است صرفا جهت فروش اموال شخص حقیقی یا حقوقی با اهداف مختلف انجام شود.
نقش کارشناس رسمی دادگستری در مزایده
کارشناس رسمی دادگستری در وهله اول، قیمت پایه مزایده را تعیین میکند. این کارشناس مجرب قیمت پایه را با سنجش شرایط موجود، شناسایی و ارزیابی اموال مورد نظر تعیین و اعلام میکند.
البته، نقش وی به تعیین قیمت پایه محدود نمیشود؛ بلکه حضور این کارشناس در فرایند برگزاری مزایده به رعایت قوانین مربوطه و صحیحتر و دقیقتر شدن نتایج این فرایند منجر خواهد شد. پس از آن نیز گزارشات و نظریههای کارشناسی او به عنوان مستندی معتبر در دادگاه ارزش دارند و میتوانند به حل و فصل اختلافات مربوطه کمک کنند.
نحوه شرکت در مزایده چگونه است؟
به منظور شرکت در مزایده باید این اقدامات انجام شوند:
- آگاهی کامل از اطلاعات مزایده شامل قیمت پایه، تاریخ و مکان برگزاری آن، نوع مال مورد مزایده، میزان سپرده برای شرکت در مزایده و شرایط پرداخت مبلغ برنده در این فرایند
- واریز مبلغ سپرده شرکت در مزایده (معمولا ۵ تا ۱۰ درصد از قیمت پایه) به حسابی که در آگهی مزایده درج شده
- ارسال مدارک مورد نیاز و حضور در فرایند مزایده که ممکن است حضوری یا آنلاین باشد
- پرداخت ۱۰ درصد از بهای مال توسط برنده مزایده پس از برگزاری جلسه مورد نظر
- پرداخت مابقی مبلغ در بازه زمانی مشخص شده و دریافت سند رسمی مالکیت مال مورد نظر
شرکت در مزایده باید با آگاهی کامل از قوانین و مقررات آن باشد. بنابراین، در صورتی که در این زمینه با سؤال یا ابهامی مواجه شدهاید، بهتر است پیش از هر اقدامی ابتدا با یک وکیل باتجربه مشورت کنید. هوش مصنوعی پلتفرم حقوقی ترازو با توجه به قوانین به روز در ایران آموزش داده شده و میتواند به سؤالات شما در این زمینه، در اسرع وقت و به صورت رایگان پاسخ دهد.
آیا امکان تغییر کاربری ملک مزایدهای وجود دارد؟
تغییر کاربری یک ملک میتواند بر ارزش آن ملک تأثیر فراوانی بگذارد. به همین علت، برای تغییر کاربری باید مجوزهای لازم کسب شده باشند و ملک مورد مزایده نیز از این قاعده مستثنی نیست. به همین علت، کارشناسان حقوقی توصیه میکنند که پیش از شرکت در مزایده درباره مجوزهای لازم برای تغییر کاربری آن تحقیق کنید. اگر این مجوزها کسب شده یا امکان کسب آنها وجود دارد، نسبت به شرکت در مزایده اقدام کنید. در غیر این صورت، ممکن است با مشکلات حقوقی و مالی مختلفی مواجه شوید.
سخن پایانی
شرکت در مزایده باید با کسب اطلاعات کامل درباره این فرایند باشد. در این مقاله، درباره مراحل برگزاری مزایده توضیح داده شد. اگر سؤالی در این زمینه ذهن شما را به خود مشغول کرده یا در فرایند برگزاری و مراحل پس از آن دچار مشکل شدهاید، میتوانید آن را با وکلای باتجربه ترازو در میان بگذارید. این کارشناسان مجرب به سؤالات شما در این زمینه پاسخ میدهند و آمادگی ارائه خدمات مشاوره حقوقی یا وکالت در این خصوص را دارند.
سؤالات متداول
آیا میتوان مزایده را به دلیل کم بودن قیمت پایه ابطال کرد؟
خیر. صرفاً در صورت اعتراض به قیمت پایه اعلام شده توسط کارشناس رسمی ظرف مهلت تعیین شده، امکان تغییر این قیمت وجود دارد.
مزایده اموال توقیف شده چه مراحلی دارد؟
صدور اجرائیه، ارزیابی اموال توسط کارشناس رسمی دادگستری، آگهی عمومی و دعوت به مزایده، برگزاری مزایده، اعلام نتایج این فرایند، پرداخت مبلغ پیشنهادی، صدور سند انتقال مالکیت اموال مورد نظر به برنده مزایده.
آیا فرد بدهکار میتواند در مزایده اموال خود شرکت کند؟
خیر، اما مطابق با ماده ۱۳۰ قانون اجرای احکام مدنی، صاحب مال میتواند تقاضا کند که بعضی از اموال او را مقدم یا موخر بفروشند یا اینکه خود او بالاترین قیمت پیشنهادی را نقدا پرداخت و از فروش آن جلوگیری کند.