زمانی که از حقوق زن در ازدواج صحبت میشود، همه به یاد حقوق مالی به ویژه مهریه میافتند. با این حال، از نقطه نظر حقوقی، زنان در ازدواج حقوق غیرمالی نیز دارند. حقوق غیرمالی زن در ازدواج به اندازه حقوق مالی زوجه یا حتی بیش از آن اهمیت دارند؛ تا جایی که کارشناسان حقوقی همواره به زنان توصیه میکنند که این حقوق غیرمالی را به صورت شروط ضمن عقد و به عنوان حقوق قراردادی به ثبت برسانند. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، با مهمترین حقوق غیر مالی زن در زندگی مشترک آشنا میشوید.
شروط ۱۲گانه عقدنامه
معمولا زنان برای استیفای حقوق غیرمالی خود در ازدواج با مشکلاتی مواجه میشوند. به همین علت، شروط دوازدهگانهای با عنوان شروط ضمن عقد در سند ازدواج درج میشوند که با امضای زن و شوهر رسمیت پیدا میکند. در ضمن این شروط، درج میشود که در صورت عدم اجرای آنها زن از سوی شوهر وکالت در طلاق خواهد داشت. پس از امضا و توافق زوجین با این شروط، اگر خلاف آنها عمل شود، زن میتواند با مراجعه به دادگاه خانواده دادخواست طلاق ارائه دهد. مهمترین مصادیق این شروط که شامل حقوق غیرمالی زن در ازدواج میشوند، عبارت است از:
- حسن معاشرت زوجین با یکدیگر
- حق تحصیل زوجه
- حق تعیین مسکن
- حق اشتغال زوجه
- وکالت زوجه برای صدور جواز خروج از کشور خود
- حق حضانت فرزندان
از آنجایی که تنظیم شروط ضمن عقد ازدواج باید با دقت و توجه به جزئیات انجام شود، بهتر است که این کار را با مشورت با یک وکیل باتجربه انجام دهید. وکلا و مشاوران حقوقی ترازو همواره آماده هستند تا به سؤالات شما در این زمینه پاسخ دهند. میتوانید به شکل آنلاین با وکلای ترازو مشاوره داشته باشید. روی گزینه «شروع مشاوره» کلیک کنید.
جواب حقوقیات رو همین الان بگیر
ترازو سریعترین راه برای رسیدن به پاسخهای حقوقی قابل اعتماد است
حق تعیین مسکن
حق تعیین مسکن میتواند یکی از شروط ضمن عقد ازدواج باشد و به عنوان یکی از حقوق غیرمالی زن در خانواده مطرح شود. به طور کلی، بر اساس ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی، زن باید در منزلی که شوهر تعیین میکند زندگی کند، مگر آن که اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد.
بنابراین، در صورتی که زن و شوهر با امضای شروط ضمن عقد توافق کرده باشند که زن محل زندگی مشترک را انتخاب کند یا هر دو برای این کار توافق داشته باشند، باید طبق این شرط عمل شود.
حق اشتغال زوجه
بسیاری از زنان به استقلال مالی خود در ازدواج اهمیت میدهند و نمیخواهند ازدواج مانعی برای اشتغال آنها باشد. بنابراین، حق اشتغال را به عنوان یکی از حقوق غیرمالی و قراردادی خود در سند ازدواج شرط میکنند. با وجود این شرط، حق اشتغال به عنوان یکی از حقوق غیر مالی زن در زندگی مشترک شناخته میشود و در صورت مخالفت مرد با آن، زن میتواند دادخواست طلاق ارائه دهد.
نکته مهمی که باید درباره این شرط در نظر داشته باشید این است که این شرط مانند هر شرط قراردادی دیگری نباید مخالف با قوانین و مقررات کشور باشد.
حق ادامه تحصیل زن
حق ادامه تحصیل یکی دیگر از مهمترین حقوق غیرمالی زن در ازدواج است. به منظور جلوگیری از اختلافنظرهای احتمالی پس از ازدواج در این زمینه، یکی از شروطی که در ضمن عقد ازدواج زن و شوهر با آن موافقت میکنند، حق ادامه تحصیل زن است. با توافق بر این شرط و امضای طرفین، زن پس از ازدواج نیز میتواند به تحصیل خود ادامه دهد و شوهر از نظر قانونی نمیتواند او را از این کار منع کند.
حق خروج زن از کشور
مطابق با بند سوم از ماده ۱۸ قانون گذرنامه، زنان متأهل برای خروج از کشور باید اجازه همسر خود را داشته باشند. با این حال، زنان میتوانند حق خروج از کشور خود را به عنوان یکی از شروط ضمن عقد ازدواج، از همسرانشان بخواهند. البته، امضا و توافق با این شرط در ضمن عقد کافی نیست، بلکه اجازه خروج از کشور از همسر باید به شکل یک وکالتنامه رسمی نیز در دفترخانه ثبت اسناد رسمی به ثبت برسد. به موجب این وکالتنامه، مرد به زن برای صدور اجازه خروج از کشور وکالت میدهد.
حق حضانت فرزندان
مطابق با ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، حضانت و نگهداری از فرزندان در صورت جدایی والدین تا سن ۷ سالگی با مادر است. با وجود این، زن و شوهر میتوانند به عنوان یکی از شروط ضمن عقد توافق کنند که در صورت طلاق، حضانت فرزندان با مادر آنها باشد. این توافق در صورتی که خلاف مصلحت کودک یا قوانین و مقررات کشور نباشد، معتبر و لازمالاجرا خواهد بود.
زن و شوهر میتوانند در شروط ضمن عقد جزئیات حضانت فرزند خود مانند محل زندگی وی یا نحوه ملاقات او با پدر در صورت طلاق را نیز مشخص کنند. این جزئیات نیز تا زمانی که با قوانین و مقررات کشور مغایرتی نداشته باشند، معتبر خواهند بود.
حق حسن معاشرت زوجین با یکدیگر
حسن معاشرت یکی دیگر از حقوق غیرمالی زن در ازدواج است که در قانون و شرع اسلام بر آن تأکید شده است. زن و شوهر میتوانند این حق را نیز به عنوان یکی از شروط ضمن عقد ازدواج خود به ثبت برسانند. با توافق بر این شرط، اگر شوهر در زندگی مشترک بدرفتاری یا سومعاشرتی داشته باشد که امکان ادامه این زندگی را دشوار میسازد، زن میتواند با اثبات این سوءرفتار در دادگاه و استناد به شرط ضمن عقد خود، دادخواست طلاق ارائه دهد.
البته، ممکن است سورفتار شوهر طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی از مصادیق عسر و حرج در ازدواج نیز باشد که در این صورت نیز امکان درخواست طلاق از سوی زن وجود خواهد داشت.
نحوه اثبات رعایت نشدن حقوق غیرمالی توسط زوج در دادگاه
همانطور که اشاره شد، در نظام حقوقی ایران، حق طلاق معمولا با زوج است. بنابراین، زن برای ارائه دادخواست طلاق باید به وکالت در طلاق خود به عنوان شرط ضمن عقد یا شرایط عسر و حرج خود در ازدواج استناد کند. زن باید ضمن ارائه دادخواست طلاق، ادله و مستنداتی که عسر و حرج وی در زندگی مشترک یا رعایت نشدن شروط ضمن عقد توسط شوهر را نشان میدهند، به دادگاه ارائه دهد. این ادله ممکن است شامل شهادت شهود، اقرار مرد به سورفتار و گزارشهای پزشکی مبنی بر ضرب و شتم زن توسط شوهر باشند. پس از ارائه این ادله، دادگاه این مدارک و مستندات را بررسی کرده و رأی نهایی را صادر میکند.
سخن پایانی
امضای شروط ضمن عقد نکاح میتواند ضمانت اجرای مناسب برای رعایت حقوق غیرمالی زن در ازدواج باشد. با اثبات عدم اجرای این شروط قراردادی در دادگاه و وکالتی که مرد ضمن عقد به زن برای طلاق داده، امکان طلاق از سوی زن ولو با مخالفت شوهر وجود خواهد داشت.
بنابراین، توجه به جزئیات شروط ضمن عقد اهمیت بسیاری دارد و نباید این شروط را بدون مشورت با یک کارشناس حقوقی باتجربه تنظیم کرد. وکلای پلتفرم حقوقی ترازو، همیشه در کنار شما هستند و میتوانید با مشورت و همراهی آنها حقوق غیرمالی خود در ازدواج را مطالبه کنید.
سؤالات متداول
آیا زن میتواند بدون قید در عقدنامه، حق تعیین مسکن را مطالبه کند؟
خیر.
اگر شوهر بعد از امضای شرط اشتغال، مانع کار زن شود، زن چه اقدام قانونی میتواند انجام دهد؟
در صورتی که ضمن عقد توافق شده باشد که اگر شوهر به این شرط عمل نکند، زن وکالت در طلاق خواهد داشت، زوجه با اثبات عدم رعایت این شرط در دادگاه میتواند طلاق بگیرد.
آیا حق حضانت فرزندان پس از طلاق، جزو حقوق غیرمالی است؟
بله.