لایحه دفاعی چیست؟

لایحه دفاعی چیست؟

دی 10, 1401
  /  
منتشر شده در مقالات
،
سایر مسائل حقوقی
،
مشاوره حقوقی با وکیل

لایحه دفاعی یکی از ابزارهایی است که برای دفاع از حق در دادگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. حق دفاع یکی از حقوق قانونی و بنیادین افراد است که به رسمیت شناخته شده است. همچنین احقاق حق نیز از اموری است که افراد می‌توانند از آن در دادگاه‌ها استفاده کنند. در مسیر احقاق حق و یا دفاع از خویش، قانون‌گذار راه‌هایی را در اختیار اشخاص گذاشته است که باید به بهترین نحو از آن استفاده کرد.

نگارش لایحه یکی از این روش‌ها است که در این مقاله قصد داریم به آن بپردازیم. البته لایحه در جای دیگری نیز کاربرد دارد و آن جایی است که دولت قوانینی را که نیاز دارد به مجلس ببرد تا مجلس آنها را تصویب کند. این متن را در اصطلاح لایحه گویند که از موضوع بحث ما در این مقاله خارج است. پس برای بررسی لایحه دفاعیه با ما در این مقاله همراه باشید.

لایحه دفاعی چیست؟

لایحه دفاعی در واقع نوشته‌ای است که طرفین دعوا اعم از خواهان یا خوانده تا قبل از ختم دادرسی، در آن مطالبی را که در دفاع از خود لازم می‌دانند به صورت مکتوب در اختیار دادگاه می‌گذارند تا قاضی دادگاه در هنگام انشاء رای، با توجه به آن مطالب مبادرت به صدور رای کند.

تفاوت لایحه با دادخواست

دادخواست در واقع برگه‌ای است که به صورت فرم چاپی موجود است و دارای بندها و قسمت‌های مختلفی است که باید بر اساس قانون تکمیل گردد. دادخواست در واقع شروع‌کننده دعوا بر علیه خوانده بوده و صرفا توسط خواهان دعوا تکمیل می‌شود. بر هر یک از موارد مندرج در دادخواست اثراتی مترتب است که قانون آن را مشخص کرده است.

اما لایحه با دادخواست تفاوت دارد. هم خواهان و هم خوانده می‌توانند اقدام به دادن لایحه کنند، اما دادن لایحه برخلاف دادخواست که دعوا تنها با تقدیم آن در دادگاه شروع خواهد شد، امری الزامی نیست. همچنین لایحه برخلاف دادخواست نیاز به فرم چاپی مخصوص ندارد. لایحه دارای بخش‌های مختلف نیست و صرفا مواردی است که شخص می‌خواهد به اطلاع دادگاه برساند.

لایحه چه اهمیتی در دعاوی قانونی دارد؟

اما اهمیت لایحه در چیست؟ با توجه به وضعیت فعلی دادگاه‌ها و حجم و تراکم کاری بالای قضات، معمولا جلسات دادرسی به صورت فشرده برگزار می‌شوند. همچنین ممکن است فرد در هنگام توضیحات شفاهی به دلیل شرایط و جو دادگاه، دچار اشتباه شده و یا مطالب را کامل بیان نکند. اما در نگارش لایحه دفاعی به صورت مکتوب، هیچکدام از این مسائل وجود ندارد. فرد می‌تواند با آرامش و با فراغ بال تمام مطالبی را که در دفاع از خود لازم می‌داند، مستند و مستدل و به طور کامل برای قاضی توضیح دهد.

همچنین گاهی ممکن است در ثبت اظهارات شفاهی افراد در دادگاه سهو قلم رخ داده و یا اظهارات طرفین به صورت کامل ثبت نگردد. بنابراین هنگامی‌که قاضی می‌خواهد اقدام به انشاء رای کند، با خواندن متن لایحه دفاعی، حتما رایی عادلانه و مطابق با واقع صادر خواهد کرد و احقاق حق به شکلی دقیق‌تر رخ خواهد داد.

البته گاهی نیز ممکن است به دلایل موجه قانونی، فرد یا وکیل او امکان حضور در جلسه دادرسی را نداشته باشند. در این حالت نیز افراد می‌توانند با ارسال لایحه اقدام به دفاع متناسب از خویش کند.

نحوه تنظیم لایحه دفاعی

در تنظیم لایحه باید به نکاتی دقت کرد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد:

  • بهتر است در ابتدا اشاره مختصری به روندی که منجر به ایجاد دعوا شده است کنیم تا قاضی در برخورد با پرونده از سردرگمی احتمالی رها گردد.
  • نگارنده حتما به سمت خود اشاره کرده و مشخصات دقیق پرونده را ذکر کند.
  • موارد دفاع با ترتیب و شماره‌گذاری به صورت مرتب و به دور از به هم‌ریختگی و پراکنده‌گویی بیان شود.
  • دفاعیات در دو بخش دفاعیات شکلی و دفاعیات ماهوی، به ترتیب و با تفکیک بیان گردد.
  • در متن لایحه حرمت دادگاه و طرف دعوا حفظ شده و از پرداختن به حواشی خودداری شود.
  • لایحه به دور از موارد اضافی و غیرمرتبط نگاشته شده و از ذکر جزییات بیش از اندازه و اموری که بر رای دادگاه اثر ندارند، خودداری شود.
  • در حد امکان سعی شود در متن لایحه مستندات قانونی و غیر آن مانند قرارداد یا سایر ادله ذکر شود.
  • سعی شود استدلالات به صورت صریح و روشن و به دور از اضافه‌گویی باشد.
  • حتما از ادبیات روان فارسی استفاده شود و متن بدون غلط نگارشی و املایی باشد. همچنین نباید از واژگان نامانوس در نگارش لایحه استفاده شود.
  • درصورتی‌که فرد درخواست یا خواسته‌ای مانند ارجاع امر به کارشناس و امثال آن را دارد، به صورت صریح آن را بیان کند.

در پایان باید گفت که نگارش یک لایحه دفاعی قوی، امری کاملا تخصصی است که تنها از افراد خبره و آگاه به مسائل حقوقی برمی‌آید. بنابراین حتما توصیه می‌شود نگارش لایحه دفاعیه را به وکلا یا مشاوران متبحر در این کار بسپارید.

حتما بخوانید:ابلاغ قضایی

ضرورت تنظیم لایحه در دادگاه

همانگونه که بیان شد، گرچه تنظیم لایحه از دید قانون ضروری نیست، اما نگارش یک لایحه قوی و مستند و مستدل در پرونده، اثر بسیار زیادی بر رای قاضی دادگاه دارد. در موارد بسیار زیادی دیده شده است که گرچه در جلسه دادرسی، وکیل یا خود شخص دفاع موثر و قابل توجهی نکرده است، اما با ارائه لایحه‌ای محکم و مبتنی بر قانون، رای دادگاه به نفع شخص صادر گشته است. بنابراین بهتر است شما نیز اثر لایحه را دست کم نگیرید.

زمان ارائه لایحه به دادگاه

زمان ارائه لایحه به دادگاه، تا پایان ختم دادرسی است. این امر در حال حاضر از طریق ثبت در سامانه عدل ایران ممکن است و نیاز به مراجعه حضوری ندارد. در عمل گاهی پس از ختم دادرسی و قبل از صدور حکم نیز قاضی لایحه تکمیلی فرد را قبول و ثبت می‌کند. البته قاضی در صدور حکم ملزم به توجه به چنین لایحه‌ای نخواهد بود.

سخن پایانی

اقدام به تنظیم لایحه دفاعی مناسب گرچه الزامی نیست، اما تاثیر به‌سزایی در رای دادگاه خواهد داشت. همچنین از آنجا که تنظیم این لایحه امری کاملا تخصصی است، توصیه ما این است که از خدمات وکلا و مشاورین متبحر ما در پلتفرم حقوقی ترازو برای نگارش لایحه دفاعیه بهره‌مند شوید.

امتیاز دادن به این مقاله

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *