انتشار خبرهایی درباره کشف محموله‌های تجاری در آب‌های سرزمینی و مرزی، به ویژه ادعای پیدا شدن آیفون‌های ۱۸ در آب‌های خلیج فارس، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. این موضوع در کنار انتشار آگهی‌های فروش گوشی‌های آیفون، این سؤال را برای خریداران مطرح می‌کند که آیا هنگام خرید می‌توان تشخیص داد گوشی واقعا از محموله‌ای بیرون‌آورده شده از دریا به دست آمده است یا خیر؟ در این مقاله از بلاگ ترازو، ضمن بررسی ماده ۱۵۷ قانون امور گمرکی و تکالیف قانونی مربوط به این کالاها، به این پرسش نیز پاسخ خواهیم داد.
یابنده کالاهای بیرون‌آورده‌شده از دریا چه تکلیفی دارد؟
مطابق ماده ۱۵۷ قانون امور گمرکی، هر شخص حقیقی یا حقوقی که کالایی، اعم از داخلی یا خارجی، را از آب‌های سرزمینی یا مرزی بیرون بیاورد، باید مراحل زیر را رعایت کند:
- تحویل کالا به گمرک: هر شخص حقیقی یا حقوقی که کالایی، اعم از داخلی یا خارجی، را از آب بیرون می‌آورد، مکلف است آن را به نزدیک‌ترین گمرک تحویل دهد.
- تنظیم صورت‌جلسه: گمرک باید بلافاصله صورت‌جلسه‌ای شامل مشخصات و خصوصیات کالا تنظیم کند و آن را به امضای یابنده برساند.
- ثبت و صدور قبض انبار: کالا در دفتر انبار ثبت می‌شود و قبض انبار برای آن صادر می‌شود.
- انتشار آگهی: گمرک موظف است موضوع را از طریق انتشار آگهی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار اطلاع‌رسانی کند.
بنابراین، یابنده نمی‌تواند فقط به دلیل کشف و بیرون آوردن کالا از آب، آن را برای خود نگه دارد یا درباره آن مانند مال شخصی تصمیم بگیرد. تعیین تکلیف کالا باید از مسیر قانونی مذکور انجام شود.
آیا می‌توان تشخیص داد گوشی خریداری‌شده از محموله کشف‌شده از دریاست؟
اگر قصد خرید آیفون دارید و نگرانید گوشی مورد نظر از محموله‌ای باشد که از دریا بیرون آورده شده، باید بدانید که تشخیص این موضوع فقط از روی ظاهر گوشی یا استعلام اصالت آن امکان‌پذیر نیست. با شماره‌گیری کد *#06# می‌توانید شناسه IMEI دستگاه را به دست آورید و از طریق سامانه همتا یا کد دستوری *7777#، اصالت و وضعیت ثبت آن را بررسی کنید؛ البته این استعلام‌ها سابقه حضور گوشی در دریا یا نحوه به‌دست‌آمدن آن را نشان نمی‌دهند.
مالک کالا چه مدت برای مطالبه آن فرصت دارد؟
بر اساس ماده ۱۵۷، شخصی که مدعی مالکیت کالای بیرون آورده شده از آب است، از تاریخ انتشار آگهی یک سال فرصت دارد با ارائه اسناد و مدارک اثبات‌کننده مالکیت به گمرک مراجعه کند. گفتنی است که در مورد کالاهای خارجی، پرداخت حقوق ورودی و نیز هزینه‌های مربوط به بیرون آوردن کالا از آب و ترخیص آن، مطابق مقررات مربوط، در فرایند تحویل کالا مورد توجه قرار می‌گیرد.
اگر کسی در مهلت یک‌ساله برای دریافت کالا مراجعه نکند، چه می‌شود؟
مطابق ماده ۱۵۷، اگر تا پایان این مهلت کسی برای مطالبه کالا به گمرک مراجعه نکند، کالا مجهول‌المالک تلقی می‌شود و پس از فروش توسط نهاد مأذون از سوی ولی‌فقیه، هزینه‌های مربوط از محل حاصل فروش پرداخت خواهد شد. بنابراین، مراجعه نکردن مالک در مهلت قانونی به معنای تعلق کالا به یابنده نیست. در این وضعیت نیز فروش و تعیین تکلیف اموال باید مطابق ساز و کار پیش‌بینی‌شده در قانون انجام شود.
تکلیف کالاهای سریع‌الفساد یا پرهزینه چیست؟
تبصره دوم ماده ۱۵۷ برای کالاهایی که نگهداری آن‌ها هزینه اضافی یا خطر ایجاد می‌کند، حکم ویژه‌ای در نظر گرفته است. این کالاها، از جمله کالاهای سریع‌الفساد، طبق مقررات مربوط به فروش می‌رسند و وجوه حاصل از فروش تا تعیین تکلیف نهایی به‌عنوان سپرده نگهداری می‌شود. این حکم امکان تعیین تکلیف کالاهایی را فراهم می‌کند که نگهداری آن‌ها تا پایان مهلت معمول ممکن نیست یا هزینه و خطر قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.
سخن پایانی
ماده ۱۵۷ قانون امور گمرکی، برای کالاهایی که از آب‌های سرزمینی و مرزی بیرون آورده می‌شوند، مسیر مشخصی تعیین کرده است: تحویل به گمرک، ثبت و انتشار آگهی، فرصت یک‌ساله برای مطالبه و در نهایت تعیین تکلیف قانونی کالاهای مطالبه‌نشده. در موارد خاص نیز کالاهای سریع‌الفساد یا کالاهایی که نگهداری آن‌ها هزینه یا خطر ایجاد می‌کند، طبق مقررات مربوط به فروش می‌رسند.
اگر درباره مالکیت کالاهای کشف‌شده، تکالیف یابنده یا فرایند قانونی مطالبه و ترخیص این اموال پرسشی دارید، می‌توانید برای بررسی شرایط پرونده خود از مشاوره حقوقی تخصصی ترازو استفاده کنید.
جواب حقوقی‌ات رو همین الان بگیر
ترازو سریع‌ترین راه برای رسیدن به پاسخ‌های حقوقی قابل اعتماد است