مجازات سقط جنین چیست؟

با توجه به این که قانون کشور ما با فقه اسلامی پیوند خورده است و از نظر اسلام سقط جنین یا انداختن بچه به صورت عمدی، قتل نفس و گناه محسوب می‌شود، قانون نیز اگر این کار بدون عذر موجه و اجازه‌ قانونی انجام شود، آن را جرم محسوب می‌کند. سقط جنین یعنی خارج کردن ارادیِ جنین از بدن مادر به صورتی که قابلیت زندگی از او گرفته شود. در این مقاله از بلاگ پلتفرم حقوقی ترازو به جرم سقط جنین و حکم سقط جنین (اعم از عمدی و غیرقانونی) خواهیم پرداخت.

مجازات سقط جنین

طبق قانون مجازات اسلامی، سقط جنین می‌تواند از همان مراحل آغاز بسته شدن نطفه قابل مجازات باشد و ربطی به مدت زمان گذشته از بارداری ندارد. مقررات سقط جنین در قانون مجازات اسلامی به روشنی بیان شده است.

طبق ماده‌ ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی، هر کس با دادن دارو یا وسایل دیگری باعث شود که زن جنین را سقط کند، از ۶ ماه تا یک سال به حبس محکوم می‌شود و اگر به صورت عمدی و با آگاهی زن را راهنمایی کند تا دارو یا وسایل دیگری را استفاده کرده و جنین خود را سقط کند، به حبس از ۳ تا ۶ ماه محکوم خواهد شد؛ مگر این که ثابت کند این کار را برای حفظ زندگی مادر انجام داده است. البته در همه این موارد پرداخت دیه قطعی خواهد بود.

بر اساس ماده‌ ۶۲۴ همان قانون، اگر پزشک، ماما یا داروفروش، وسایلی برای سقط جنین فراهم کنند یا برای این عمل همکاری کنند، به حبس از ۲ تا ۵ سال محکوم شده و باید طبق قانون دیه پرداخت کنند. طبق این مواد مشخص می‌شود که مجازات افرادی که در زمینه‌ پزشکی تخصص دارند، از افراد عادی بیشتر خواهد بود.

حکم سقط جنین در مواد قانونی دیگری که نام برده شد (۴۸۷ تا ۴۹۳ قانون مجازات اسلامی) نیز بیان شده و طبق شرایط مختلف برای سقط‌کننده حتی اگر مادر باشد، پرداخت دیه در نظر گرفته شده است.

مجازات سقط جنین غیرقانونی

اشاره شد که اگر جنین به صورت عمد و بدون مجوز از بین برود، حکم سقط جنین پرداخت دیه است، قانون مجازات اسلامی در ماده‌ ۷۱۶ خود میزان دیه را برای این کار بر اساس مرحله‌ای که جنین در آن قرار دارد بیان کرده است:

الف ـ نطفه ای که در رحم مستقر شده‌ است، دوصدم دیه کامل

ب ـ علقه که در آن جنین به صورت خون بسته در می‌آید، چهارصدم دیه کامل

پ ـ مضغه که در آن جنین به صورت توده گوشتی در می‌آید، شش‌صدم دیه کامل

ت ـ عظام که در آن جنین به صورت استخوان درآمده لکن هنوز گوشت روییده نشده‌ است، هشت‌صدم دیه کامل

ث ـ جنینی که گوشت و استخوان بندی آن تمام شده ولی روح در آن دمیده نشده‌ است، یک دهم دیه کامل

ج ـ دیه جنینی که روح در آن دمیده شده‌ است اگر پسر باشد، دیه کامل و اگر دختر باشد نصف آن و اگر مشتبه باشد، سه‌چهارم دیه کامل

مجازات سقط جنین برای مادر

تشخیص سن و محاسبه میزان دیه، هم کاری علمی است و هم حقوقی؛ گاهی حتی تعداد روزها هم اهمیت پیدا می‌کند. اگر در این مورد سوالاتی دارید که جوابی برای آن پیدا نکرده‌اید، می‌توانید به راحتی وا کارشناسان حقوقی ترازو تماس بگیرید و به رایگان سوالات خود را بپرسید.

طبق توضیحات داده‌شده، در هیچ جای قانون مجازات حبس یا جریمه برای مادر در نظر گرفته نشده و حتی اگر به صورت غیرقانونی این کار را انجام دهد، مجازاتی در پی ندارد. دیه نیز باید توسط مرتکب سقط جنین پرداخت شود.

موارد مجاز سقط جنین

باید بدانید که قانون در بعضی موارد اجازه‌ سقط جنین را صادر می‌کند، مانند حالتی که ادامه‌ بارداری برای مادر کشنده باشد یا سلامتی او را تهدید کند و یا جنین ناهنجاری‌هایی داشته باشد که قادر به حیات طبیعی نباشد. به این موارد سقط درمانی نیز گفته می‌شود که طبق قانون اجازه‌ سقط جنین داده می‌شود، اما باید تمامی شرایط زیر را هم داشته باشد:

• بیمار بودن جنین یا عقب‌افتادگی یا ناقص بودن آن که مادر را به دشواری بیندازد یا به او فشار بیاورد یا بیمار بودن مادر به صورتی که جان او در خطر باشد. تشخیص این موارد بر عهده‌ ۳ پزشک متخصص و قابل اعتماد و با تأیید پزشکی قانونی ممکن است.
• علاوه بر آن هنوز در جنین روح دمیده نشده باشد، یعنی تا ۴ ماهگی که تشخیص این مورد با سونوگرافی‌های دوره‌ای و معتبر است.
• زن باردار باید با حضور پیدا کردن در پزشکی قانونی، رضایت خود را به این کار اعلام کند. لازم به ذکر است که حضور پدر برای اعطای مجوز سقط درمانی لازم نیست.

قصاص برای انداختن بچه

مطابق قوانین ایران، مجازات قصاص برای سقط جنین حتی در فرض عمدی‌ بودن، جنایت در نظر گرفته نشده است و در هر مورد مطابق حالاتی که پیش از این بیان شد، مرتکب به حبس و پرداخت دیه محکوم می‌شود. البته اگر جنینی زنده متولد شود و دارای قابلیت ادامه حیات باشد و جنایت قبل از تولد، منجر به نقص یا مرگ او پس از تولد شود یا نقص او بعد از تولد باقی بماند، قصاص ثابت است.

حکم سقط‌ جنین قانونی یا همان سقط درمانی چیست؟

در موارد بسیار نادری که ممکن است تمامی شروط قانون منع سقط جنین و قانون جدید جوانی جمعیت احراز شود، نهادهای نظارتی بر موضوع سقط جنین، مجوز انجام سقط قانونی را صادر می‌کنند.

اولین شرطی که برای انجام سقط قانونی نیاز است، درخواست مادر از پزشکی قانونی است. دومین شرط لازم برای انجام این کار هم احراز سن بارداری یا همان سن جنین است. قانون تنها در صورتی مجوز سقط درمانی را صادر می‌کند که سن جنین بیش از ۴ ماه نباشد؛به‌ عبارت فقهی، هنوز روح در کالبد او دمیده نشده باشد. علاوه بر آن، بعد از ۴ ماه از گذشتن سن جنین، تنها در صورتی می‌توان جنین را سقط کرد که در صورت عدم سقط، جنین و مادر هر ۲ فوت خواهند کرد و سقط جنین تنها راه نجات مادر است.

سقط قانونی در بیمارستان

بر اساس آخرین تغییرات قوانین این حوزه، مراکز درمانی و آزمایشگاه‌های غربالگری موظفند هنگام مراجعه‌ زنان باردار اطلاعات آن‌ها را ثبت کنند تا مشخص شود آیا فرزندشان به دنیا خواهد آمد یا نه. بر این اساس اگر پس از طی‌ شدن دوره‌ بارداری جنین آن‌ها به دنیا نیاید، متهم به سقط غیرقانونی خواهند شد و حکم سقط جنین غیرقانونی درباره آن‌ها اجرا خواهد شد.

اما با اجرای طرح جوانی جمعیت در بسیاری از موارد حتی پزشکان نیز نمی‌توانند اقدام به اجرای حکم سقط جنین کنند. بعد از اجرای این قانون، سقط جنین به عنوان یکی از جرایم عمومی مطرح شده و نمی‌توان تنها با اتکا به نظر پزشک آن را به‌صورت قانونی انجام داد.

بر همین اساس در هر استان کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون سقط قانونی تشکیل خواهد شد و همه‌ درخواست‌های سقط جنین در این کمیسیون بررسی خواهند شد. کمیسیون سقط جنین شامل یک پزشک متخصص زنان و زایمان، یک پزشک متخصص از سمت سازمان پزشکی قانونی و یک قاضی ویژه است. در واقع این کمیسیون است که ارجاع سایر پزشکان را بررسی کرده و قانونی‌ بودن و نبودن آن‌ها را مشخص می‌کند تا بر این اساس، حکم سقط جنین اجرا شود.

سخن پایانی

مراحل انجام سقط جنین هم تنها در مراکزی امکان‌پذیر است که از سوی سازمان پزشکی قانونی تایید شده باشند. این مراکز تنها درصورتی می‌توانند اقدام به سقط کنند که رای کمیسیون سقط قانونی، صادر شده و قاضی ویژه‌ پرونده برای سقط مجوزهای لازم را ابلاغ کرده باشد. اکنون می‌دانید که حکم سقط جنین عمدی بچه در قانون چیست و در چه مواردی به صورت قانونی می‌توان این کار را انجام داد. در صورتی‌که در مورد جوانب حقوقی جرم سقط جنین و سایر موارد مرتبط به آن نیاز به راهنمایی داشتید، حتما با کارشناسان ما در پلتفرم حقوقی ترازو تماس بگیرید.