اسناد تجاری به‌ویژه چک و سفته همواره در مبادلات تجاری نقش مهمی دارند. به همین علت، توجه به جزئیات مربوط به صحیح نوشتن چک و سفته و پرداخت آنها اهمیت فراوانی دارد. از جمله موارد مهمی که باید درباره این اسناد تجاری بدانید، واخواست سفته و شرایط صدور گواهی عدم پرداخت چک است. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، درباره گواهی عدم پرداخت چک، مرجع صادرکننده آن و شرایطی که صدور گواهی عدم پرداخت دارد، می‌خوانید.
گواهی عدم پرداخت چک چیست؟
اولین اقدام برای برگشت زدن چک دریافت گواهی عدم پرداخت است. در واقع، اگر دارنده چک به بانک مربوطه مراجعه کند، اما بنا بر یکی از دلایل قانونی، مبلغ چک پرداخت نشود، می‌تواند چک را برگشت بزند. در این صورت، بانک گواهی به نام گواهی عدم پرداخت چک صادر می‌کند. در این گواهی مشخصات چک، دلایل برگشت خوردن آن و مشخصات صادرکننده چک درج شده و مهر و امضای بانک را دارد.
مرجع صادرکننده گواهی عدم پرداخت
مرجع صالح برای صدور گواهی عدم پرداخت ممکن است بر اساس نوع چک متفاوت باشد. به طور کلی، بانکی که چک حساب جاری یا صیادی به آن ارائه می‌شود، گواهی عدم پرداخت را صادر می‌کند؛ اما برای صدور گواهی عدم پرداخت چک تضمینی باید به شعبه بانک صادرکننده چک مراجعه کرد.
تشخیص مرجع صادرکننده گواهی عدم پرداخت چک نکته مهمی است که می‌تواند انجام اقدامات قانونی برای مطالبه مبلغ چک را برای شما سریع‌تر و ساده‌تر کند. بنابراین، هوشمندانه‌ترین اقدام پیش از مراجعه به بانک برای دریافت گواهی عدم پرداخت چک این است که سؤالات و ابهامات خود در این زمینه را با یک وکیل یا مشاور حقوقی باتجربه در میان بگذارید. در پلتفرم حقوقی ترازو، وکلا و مشاوران حقوقی مجرب همواره آماده هستند تا به شکل تلفنی یا آنلاین به سوالات شما درباره مرجع صادرکننده گواهی عدم پرداخت پاسخ دهند.
موارد صدور گواهی عدم پرداخت
در حال حاضر، اولین شرط صدور گواهی عدم پرداخت چک، ثبت چک در سامانه صیاد است. این گواهی در مواردی صادر می‌شود که مهم‌ترین آنها عبارت است از:
- کافی نبودن موجودی حساب و عدم امکان تامین وجه چک از محل سایر حساب‌های متعلق به صادرکننده چک در همان بانک
- صدور دستور عدم پرداخت توسط مشتری، ذی‌نفع یا قائم مقام قانونی او در چارچوب ماده ۱۴ قانون صدور چک (در صورت مفقودی، سرقت یا …)
- بسته بودن حساب جاری یا انسداد بخشی از آن به دستور مرجع قضایی یا مشتری
- مغایرت یا عدم مطابقت امضای صادرکننده چک با نمونه امضای موجود در بانک
- مخدوش بودن متن چک در صورتی که در پشت چک صحت آن توسط صادرکننده تایید نشده باشد.
- مغایرت مبلغ عددی و حروفی چک، البته، اگر دارنده چک مبلغ کمتر را مطالبه کند و وجه آن در حساب صادرکننده چک باشد و سایر شرایط نیز رعایت شود، مبلغ کمتر قابل پرداخت خواهد بود.
نقش گواهی عدم پرداخت در شکایات کیفری و دعاوی مالی
بر اساس ماده ۱۱ قانون صدور چک، اگر دارنده چک تا ۶ ماه از تاریخ صدور چک برای وصول آن به بانک مراجعه نکند یا ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت نکند، دیگر حق شکایت کیفری ندارد؛ فقط می‌تواند دعوی حقوقی برای مطالبه وجه چک اقامه کند.
علاوه بر این، در دعاوی مالی برای صدور دستور موقت یا ممنوعی‌الخروجی افراد می‌توان به گواهی عدم پرداخت به عنوان مستند و دلیلی برای وجود طلب مالی استناد کرد. هوش مصنوعی ترازو می‌تواند به سوالات شما بر اساس شرایطی که دارید به رایگان پاسخ دهد.
آثار صدور گواهی عدم پرداخت
پس از صدور گواهی عدم پرداخت، اطلاعات چک در سامانه بانک مرکزی به ثبت می‌رسد. این اقدام آثاری به همراه دارد:
۱- امکان وصول مطالبات و دریافت خسارات ناشی از عدم پرداخت وجه چک
۲- مدرک و مستندی قانونی برای تشخیص وضعیت بدهکار در دعاوی مالی و حقوقی
۳- امکان شکایت کیفری در مواردی که در ماده ۱۴ قانون صدور چک به آنها اشاره شده است
۴- مسدود سازی حساب صادرکننده چک به منظور پیگیری مطالبات مالی
علاوه بر این، ممکن است صدور گواهی عدم پرداخت منجر به درج نام بدهکار در لیست سیاه بانک‌ها و مؤسسات مالی و در نهایت عدم تعلق برخی تسهیلات بانکی و اعتباری به وی شود.
نکته مهم در متن گواهی عدم پرداخت
برای درخواست صدور گواهی عدم پرداخت، باید فرمی را تکمیل کنید. در بخش مربوط به علت برگشت چک در این فرم، حتما عبارت کسری یا عدم موجودی را بنویسید؛ مگر اینکه صدور گواهی عدم پرداخت علت دیگری داشته باشد.
سخن پایانی
صدور گواهی عدم پرداخت در تعیین مهلت اعتراض چک و سفته و شکایت حقوقی یا کیفری مربوط به آنها نقش مهمی دارد. بنابراین، باید همه جزئیات مربوط به آن را بدانید. وکلا و مشاوران پلتفرم حقوقی ترازو همواره آماده هستند تا به سؤالات شما در این زمینه پاسخ دهند. همچنین، می‌توانید نسبت به دریافت خدمات مشاوره حقوقی یا وکالت از آنها نیز اقدام کنید و مراحل صدور گواهی عدم پرداخت چک و اقدامات قانونی پس از آن را با همراهی و مشورت این کارشناسان مجرب طی کنید.
سؤالات متداول
آیا برای چک‌های صیادی هم گواهی عدم پرداخت صادر می‌شود؟
بله.
گواهی عدم پرداخت چه تفاوتی با واخواست سفته دارد؟
گواهی عدم پرداخت سندی است که از سوی بانک صادر می‌شود و در دعاوی حقوقی و کیفری کاربرد دارد اما واخواست سفته اعتراض قانونی و رسمی دارنده سفته نسبت به عدم پرداخت مبلغ سفته و مطالبه قانونی آن است که بیشتر در دعاوی مالی و حقوقی کاربرد دارد.
اگر چک بابت تضمین باشد، آیا می‌توان گواهی عدم پرداخت گرفت؟
بله، اگر تعهد اصلی انجام نشود، دارنده می‌تواند نسبت به صدور گواهی عدم پرداخت و برگشت زدن آن اقدام کند.