تقسیم ناعادلانه ارث و محرومیت از ارث

تقسیم ناعادلانه ارث و محرومیت از ارث

25 آبان 1399
  /  
منتشر شده در ارث
،
مقالات
،

در این مقاله می‌خواهیم در مبحث محرومیت از ارث و تقسیم ناعادلانه ارث توسط پدر و مادر با شما صحبت کنیم. آیا پدر می‌تواند تمام دارایی خود را به یکی از فرزندانش بدهد؟ در چه صورت می‌توان وارث را از ارث محروم کرد؟ چه کسانی از ارث محروم می‌شوند؟ برای یافتن پاسخ این سوالات، تا پایان مقاله همراه ما باشید.

محرومیت از ارث چیست؟

به محض اینکه فردی فوت کند روال تقسیم ارث به جریان می‌افتد و اموالش به وراث او می‌رسد. پس از فوت، دیگر شخص دخل و تصرفی در اموالش ندارد و اگر کسی بخواهد در مورد اموالش بعد از مرگ تصمیمی بگیرد، فقط در صورتی‌که وصیت کند، می‌تواند تعیین تکلیف کند.

ولی تکلیف پدر و مادری که قصد دارند همه اموال خود را تنها به یکی از فرزندان بدهند یا یکی از فرزندان را از ارث محروم کنند، چیست؟

 بعضی اوقات متوفی مشخص می‌کند مقداری از اموال صرف امور خیریه شود یا کل اموالش را به یکی از فرزندانش بدهد. همانطور که می‌دانیم، هر فرد می‌تواند فقط در یک سوم از اموال به نفع خودش وصیت نماید و فقط در صورتی متوفی می‌تواند در بیش از یک سوم نظر بدهد که تمامی وراث راضی باشند.

پس وقتی شخصی وصیت می‌کند که یک فرزند خود را از ارث محروم کند، فقط تا میزان ثلث اموال این وصیت نافذ و مورد قبول است و هیچ‌کس نمی‌تواند با وصیت، ورثه خود را کلا از ارث محروم کند.

تقسیم ناعادلانه ارث توسط پدر

حتماً تاکنون عبارت «محرومیت از ارث» را از اشخاص مختلف شنیده‌اید، اما آیا واقعا می‌شود یکی از اولاد را از ارث محروم کرد؟ طبق ماده ۸۳۷ قانون مدنی، محرومیت از ارث به این شکل است که اگر فردی به موجب وصیتی، یک یا چند نفر از ورثه‌ خود را از ارث محروم کند، وصیت او نافذ نیست.

محرومیت از ارث با وصیت، فقط تا ثلث اموال نافذ و صحیح است و از نظر قانون، محرومیت وراث از کل اموال مورد قبول و صحیح نیست.

وصیت و میزان اعتبار آن

 همانطور که در قانون بر لزوم وجود وصیت‌نامه تأکید شده، در عرف نیز وصیت کردن از واجبات زندگی بشر است. هر فرد باید وضعیت دارایی، اموال، بدهی، دیون و تکالیف دینی و مالی که بر گردنش است را معین و مشخص نماید و رسیدگی به این امور را به بازماندگان خود بسپارد.

 در صورتی که وصیت‌نامه هیچ‌یک از شرایط وصیت‌نامه‌های قانونی را نداشته باشد، می‌توان با طرح دعوای تنفیذ وصیت‌نامه، به آن اعتبار بخشید. فردی که وصیت می‌کند، باید هنگام تنظیم وصیت‌نامه اهلیت داشته باشد.

حتی اگر بعد از تنظیم وصیت‌نامه فرد دچار جنون شود، مانعی برای اجرای وصیت‌نامه نخواهد بود و وصیت‌نامه همچنان معتبر است و قابلیت اجرا دارد. اما فردی که قصد خودکشی دارد و وصیت‌نامه از خود باقی می‌گذارد، وصیت‌نامه او معتبر و قابل اجرا نیست؛ زیرا این فرد اهلیت تنظیم وصیت‌نامه را ندارد.

آیا مادر می تواند فرزند را از ارث محروم کند؟

طبق ماده ۸۴۱ قانون مدنی، موصی یا شخص وصیت‌کننده، تنها در مورد اموال متعلق به خود می‌تواند وصیت کند و در مورد اموال دیگران حتی با اجازه مالک آنها، نمی‌تواند وصیت کند. موصی  اگر وارثی نداشته باشد، می‌تواند هر کسی را به عنوان وارث خود معرفی کند و این تنها در مورد یک سوم اموال قابل اجراست و بقیه اموال طبق قانون تقسیم می‌شوند.

صلح عمری

صلح عمری یعنی شخصی می‌تواند طی قراردادی که در دفتر اسناد رسمی منعقد می‌گردد، ملک و املاک خود را به نام شخص دیگری بزند، ولی برای آن شروطی وجود دارد؛ مثلا می‌گوید: «من تا وقتی زنده هستم، در این خانه ساکن می‌مانم، ولی بعد از فوت من فلان شخص، حق سکونت یا اجاره‌ی آن را دارد.» یا اینکه شخصی به دفترخانه رفته و اعلام می‌کند که یکی از آپارتمان‌هایش را‌ به فرزندش که نیاز دارد و در حال ازدواج است، بدهد؛ ولی تا زمانی که زنده است، خودش در این ملک سکونت می‌کند و آن پسر حق فروشش را ندارد و می‌تواند شرایط دیگری بگذارد.

 در  واقع مالک شرط می‌کند تا زمانی که زنده است، منافع ملک متعلق به خودش است و بعد از این که فوت کرد، ملک و منافع آن به طور کامل و شش‌دانگ به کسی که صلح  به نفع او شده است، برسد.

حتما بخوانید:تحریر ترکه چیست؟

روش‌های جلوگیری محرومیت از ارث

 در سیستم حقوقی ایران، محرومیت از ارث غیرممکن است. مورث اگر بخواهد برای اموال تعیین تکلیف کند، باید در زمان حیاتش این کار را انجام دهد. مورث فقط می‌تواند در قالب عقود مختلف و قبل از زمان مرگ با انتقال اموال خود نیت خود را جهت محرومیت از ارث یکی از فرزندان یا چند نفر، اعمال کند.

چه کسانی از ارث محروم می شوند؟

موارد محرومیت از ارث به شرح زیر هستند:

۱ . کفر

کافر از مسلمان ارث نمی‌برد، ولی مسلمان از کافر ارث می‌برد. به استناد ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی، اگر متوفی مسلمان باشد، هر یک از ورثه که کافر باشد از او ارث نمی‌برند.

۲ . اقدام به قتل

کشتن کسی به ناحق و نه برای قصاص، دفاع یا حد و مانند آن، موجب محرومیت قاتل از ارث است. به استناد ماده ۸۸۰ قانون مدنی هرگاه کسی عمدا مورث خود را بکشد، از ارث محروم می‌شود.

 ۳ . برده بودن

 برده بودن وارث، مانع ارث است، مگر آن که وارث منحصر به برده باشد. البته با توجه به قوانین منع برده‌داری، این بند عملا منتفی است.

۴ . لعان

اگر مرد برای اینکه بگوید این فرزند متعلق به اون نیست، اقدام به لعان کند، ازدواج زن و شوهر فسخ شده و دیگر از یکدیگر ارث نخواهند برد و تا ابد امکان ازدواج مجدد با هم را ندارند. همچنین پدر از فرزندی که از خود نمیداند و آن فرزند نیز از پدر ارث نخواهد برد.

۵ .‌زنا

 نه زنازاده از پدر و مادر خود ارث می‌برد و نه پدر و مادر و نزدیکان آنان از وی.

آیا پدر می‌تواند تمام دارایی خود را به یکی از فرزندانش بدهد؟

تقسیم ناعادلانه ارث توسط پدر یا مادر، ممکن است برای بسیاری افراد رخ دهد. در نظام حقوقی ایران محرومیت از ارث، فاقد اعتبار قانونی است و شخص به وسیله وصیت نمی‌تواند ورثه خود را از ارث محروم کند. قانون به متوفی فقط اجازه داده که در مورد یک سوم از اموالش در این مورد تعیین تکلیف کند و به محض فوت متوفی، امکان هیچ‌گونه اقدام حقوقی وجود ندارد. تشخیص وارث بودن یا نبودن افراد، تنها به عهده قانون است، زیرا قوانین ارث از قواعد آمره هستند و اراده و خواست شخص، تاثیری در تحقق سهم‌الارث وراث ندارد.

سوالات متداول

۱. آیا پدر یا مادر میتواند تمام دارایی خود را به یکی از فرزندانش بدهد؟

در زمان حیاتش بله، اما در وصیت نامه فقط تا یک سوم از اموالش را میتواند وصیت کند.

۲. آیا مادر میتواند فرزند را از ارث محروم کند؟

نه مادر و نه پدر و نه هیچ کس دیگر نمی‌تواند وارث را از ارثش محروم کند.

۴.۱/۵ - (۳۷ امتیاز)

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۳۸ دیدگاه ثبت شده
ه 23 اردیبهشت 1403
پاسخ

سلام پدر ما زمین های کشاورزی که نسق هست می خواهد به برادرم بدهد و شش دختر خود را بی نصیب کند آیا ممکن است در ضمن پدرم از این زمین ها سهم دو عمه ی مرحوم را نیز نداده است۰

سلام ، 11 فروردین 1403
پاسخ

سلام ، ما ۴ تا خواهر و ۴ تا برادر هستیم به اون ۷ نفر ارث داده ولی به من نداده خواهر هام گفتن همون که مانده اونم بفروش بده به ما به نظر شمامن خدای دارم یا خیر

مصطفی عبداللهی 11 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر.
مورث در زمان حیات خود می تواند با به نام زدن اموال به فرزندان خود و ندادن مالی به فرزند دیگر او را از ارث محروم کند اما درغیر این صورت و اگر در زمان زنده بودن ایشان مال و اموال به نامشان بوده نهایتا طبق یک سوم وصیت به خواسته مورث عمل می شود و مابقى اموال به صورت قانونی به همه فرزندان خواهد رسید.

مهدی 4 فروردین 1403
پاسخ

با سلام اخیرا پدر زن بنده فوت کرده و پسرش ادعا می‌کند که نصف زمینی که سند ششدانگ اون در رهن بانک و اداره دارایی می باشد با حضور در دفترخانه اقدام به واگذاری نصف زمین به صورت فروش نموده ولی سند ششدانگ نگرفته. آیا می‌توان حق وراث رو گرفت یا انتقال قطعی هس و کاری نمیشه کرد

مصطفی عبداللهی 11 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر.
در این مورد با وکیل مشورت کنید.

فاطمه 1 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر پدر بزرگم بدون اطلاع سایر فرزندان یک قطع زمین به نام یکی از دایی ما زده در صورتی که سواد نداشته و به اجبار بود الان چطور میشه ثابت کرد چون در اون زمان هیچ کسی اطلاع نداشته.

مصطفی عبداللهی 7 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر
اگر شرایط جسمی و ذهنی طوری است که ایشان قادر به تصمیم گیری صحیح نبودند و به درستی اعمال و مصلحت خود را تشخیص ندهند می توانید درخواست صدور حکم حجر کنید موضوع در پزشکی قانونی بررسی و در صورت اثبات عدم قوه تشخیص حکم حجر صادر می شود .

فاطمه 1 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر پدر بزرگم بدون اطلاع سایر فرزندان یک قطع زمین به نام یکی از دایی ما زده در صورتی که سواد نداشته و به اجبار بود الان چطور میشه ثابت کرد چون در اون زمان هیچ کسی اطلاع نداشته.

مصطفی عبداللهی 7 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر
اگر شرایط جسمی و ذهنی طوری است که ایشان قادر به تصمیم گیری صحیح نبودند و به درستی اعمال و مصلحت خود را تشخیص ندهند می توانید درخواست صدور حکم حجر کنید موضوع در پزشکی قانونی بررسی و در صورت اثبات عدم قوه تشخیص حکم حجر صادر می شود .

Babak 22 آذر 1402
پاسخ

خوب این رویه قانون را همه میدانند که وصیت برای محروم کردن از ارث نافذ نیست.مسئله این است که در زمان حیات میتواند یا نه؟یعنی شخصی در زمان حیات خود میتواند یکی از فرزندان خود را از ارث محروم کند یا نه

مصطفی عبداللهی 14 فروردین 1403
پاسخ

سلام وقت بخیر
درصورتی که شخص در زمان حیات خود تمام اموالش را به نام فرزندان دیگر کند و به فرزندی مالی ندهد بله عملا اورا از ارث محروم کرده.

علی 21 آذر 1402
پاسخ

باسلام.پدر من قبل فوتش سند خانه رو کامل۶دانگ ۳سال قبل فوت ب نام یکی از فرزندان کرده وسند ب اسم فرزند پسر صادر شده.و هیچ گونه قول نامه ای بابت خرید با پدرم رد و بدل نشده فقط چون از پدرم نگهداری کرده چندین سال پدرم خانه را ب نام او زده است..و پدرم ب صورت هبه و بدون هیچ گونه پولی ک از فرزند بگیرد سند خانه را ب اسم فرزند پسر زده.الان ک پدر فوت شده ایا بقیه فرزندان میتوانند از فرزندی ک سند ب اسم او زده شده شکایت کرده و وکیل بگیرند و خانه را پس گرفته و بین بقیه وراث تقسیم کنند..ممنون اگر جواب بدید لطفا..

مصطفی عبداللهی 24 فروردین 1403
پاسخ

سلام به نظر نمی رسد امکانش باشد چون پدر شما طبق اراده خود مالش را به برادرتان هبه کرده.