مهریه یکی از حقوق مالی زن در ازدواج است و مرد در حین زندگی مشترک یا بعد از طلاق باید آن را پرداخت کند. ندادن مهریه توسط مرد از نظر مراجع قانونی قابل قبول نیست. به همین دلیل، عدم پرداخت مهریه برای وی عواقبی دارد. در این مقاله از بلاگ حقوقی ترازو، درباره عواقب پرداخت نکردن مهریه از نظر قانونی میخوانید.
حکم عدم پرداخت مهریه در موعد مقرر چیست؟
در صورتی که مرد توانایی پرداخت مهریه در موعد مقرر را داشته باشد اما این کار را انجام ندهد یا در صورت ناتوانی از پرداخت مهریه درخواست اعسار ندهد، برای وی عواقبی در پی خواهد داشت. در این صورت، احتمال توقیف اموال وی و حتی در برخی موارد، حبس او وجود خواهد داشت.
بعد از چند نوبت پرداخت نکردن مهریه میتوان اقدام قانونی انجام داد؟
اگر زن دادخواست مطالبه مهریه ارائه داده باشد، ممکن است در نهایت، دادگاه حکم به پرداخت مهریه از سوی مرد را بدهد. در چنین شرایطی، مرد میتواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه ارائه دهد تا با صدور حکم تقسیط مهریه، وی مهریه را قسطی پرداخت کند. در این صورت، اگر مرد نتواند مهریه را در مهلتهای تعیین شده بپردازد، ممکن است اموال وی توقیف یا حکم جلب او صادر شود.
اگر سوالی در این باره دارید میتوانید در هر ساعتی از شبانهروز و به شکل رایگان از هوش مصنوعی ترازو بپرسید.
مراحل قانونی توقیف اموال زوج
پس از اینکه در پرونده مطالبه مهریه، اجرائیه صادر شد به مرد ۱۰ روز فرصت داده میشود. ممکن است اجرائیه مذکور مربوط به پرداخت مهریه به صورت یکجا (اگر مرد توانایی مالی این کار را داشته باشد) یا پرداخت پیشقسط تعیین شده توسط دادگاه (در صورتی که مهریه قسطی شود) باشد.
بعد از مهلت قانونی اعلام شده، طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده عمل میشود؛ یعنی اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، حکم ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی اجرا میشود. مطابق با این ماده قانونی، مرجع اجراکننده رأی (واحد اجرای احکام یا واحد اجرای ثبت) به تقاضای زن، برای شناسایی اموال مرد و توقیف اموال به میزان مهریه اقدام میکند. در آخر نیز این اموال برای پرداخت مهریه به مزایده گذاشته میشوند.
شرایط صدور حکم جلب در صورت ندادن مهریه
اگر بر اساس ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مردی نتواند مهریه را نقد بپردازد، زن میتواند بر اساس ماده ۳ همین قانون درخواست حبس او را بدهد. اما اگر مرد به موقع دادخواست اعسار (ناتوانی در پرداخت) بدهد و اموالش را اعلام کند، تا تعیین تکلیف نهایی، حبس نمیشود؛ البته با شرایطی مثل وثیقه یا رضایت زن.
جدول مراحل و عواقب عدم پرداخت مهریه
| وضعیت و اقدام مرد | شرط و مهلت قانونی | نتیجه و وضعیت حبس |
| اقدام در مهلت مقرر | ارائه فهرست اموال + دادخواست اعسار در یک ماه از ابلاغ اجرائیه | حبس نمیشود. (مگر اینکه دادخواستش رد یا پس گرفته شود). |
| اقدام خارج از مهلت | ارائه فهرست اموال + دادخواست اعسار بعد از مهلت یک ماهه | زندانی میشود؛ مگر اینکه وثیقه/کفیل معتبر معرفی کند یا زن با آزادی او بدون وثیقه موافقت کند. |
| رد شدن دادخواست اعسار (در صورت داشتن وثیقه/کفیل) | تسلیم کردن مرد به دادگاه ظرف ۲۰ روز از ابلاغ رأی ردِ اعسار | اگر کفیل/وثیقهگذار او را تسلیم نکند، مهریه از محل وثیقه یا فیش حقوقی کفیل برداشت میشود. (قابل اعتراض ظرف ۱۰ روز) |
| عدم اقدام یا پیگیری | عدم پرداخت مهریه، عدم جلب رضایت زن و عدم اثبات اعسار | تا زمان اجرای حکم، قبولی اعسار یا رضایت زن در حبس میماند. |
مرد برای فرار از حبس، باید به موقع (ظرف یک ماه) دادخواست اعسار بدهد و اموالش را اعلام کند. در غیر این صورت، فقط با وثیقه سنگین یا رضایت زن حبس نمیشود.
توقیف حساب بانکی و حقوق مرد برای وصول مهریه
درباره توقیف اموال مرد برای پرداخت مهریه باید به ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی استناد کرد. مطابق با این ماده، برخی از اموال زوج به عنوان مستثنیات دین قابل توقیف نیستند؛ سایر داراییهای وی را میتوان به درخواست زن توقیف کرد.
از آنجایی که حساب بانکی مرد جزو مستثنیات دین نیست، امکان مسدود شدن یا توقیف آن به درخواست زوجه وجود دارد. در چنین شرایطی، ممکن است زن یکی از این درخواستها را داشته باشد:
۱- درخواست مسدود شدن برخی از حسابهای بانکی مرد: در این صورت، واحد اجرای احکام دادگاه یا واحد اجرای ثبت، نامه مسدودی حسابهای بانکی مورد نظر برای پرداخت مهریه را برای بانک یا بانکهای مربوطه ارسال میکند.
۲- درخواست استعلام تمام حسابهای بانکی زوج و توقیف آنها: در چنین شرایطی، نامه مذکور برای توقیف حساب بانکی مرد برای بانک مرکزی ارسال خواهد شد.
علاوه بر این، ممکن است بخشی از حقوق مرد با حکم دادگاه برای پرداخت مهریه توقیف شود. این امر به وضعیت اشتغال یا عدم اشتغال زوج بستگی دارد. طبق ماده ۹۶ قانون اجرای احکام مدنی، اگر مردی کارمند رسمی باشد (چه در اداره دولتی، چه شرکت خصوصی، بانک، شهرداری و غیره)، دادگاه میتواند برای پرداخت مهریه، مبلغی از حقوق ماهانهاش را کسر کند، (مثل قسط) اما این کسر، کل حقوق نیست و سقف دارد:
- اگر مرد دارای زن یا فرزند باشد: حداکثر یکچهارم (۲۵٪) حقوقش کسر میشود.
- اگر مرد مجرد و بدون فرزند باشد: حداکثر یکسوم (۳۳٪) حقوقش کسر میشود.
یعنی قانون اجازه نمیدهد آنقدر از حقوق کم کنند که خود مرد نتواند زندگی کند؛ به ویژه اگر خانوادهای دارد، سهم کمتری از حقوقش گرفته میشود. وکلای ترازو میتوانند درباره شرایط شخصی شما برای مطالبه مهریه به شکل تلفنی یا آنلاین به شما مشاوره ارائه دهند. در کمتر از ۳ دقیقه درخواست خود را ثبت کنید.
وقت کم داری؟ راهحل نزدیکه
مشاوره فوری و آنلاین با وکلای ترازو، بدون نیاز به مراجعه حضوری
مجازات فروش یا انتقال اموال برای ندادن مهریه
ممکن است زوج پس از صدور اجرائیه برای پرداخت مهریه، برای پرداخت نکردن مهریه اموال خود را به دیگران منتقل کند یا به صورت صوری بفروشد. در این شرایط:
- معامله انجام شده تحت عنوان معامله فرار از دین، باطل اعلام میشود.
- زوج طبق ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، مجازات خواهد شد.
مطابق با این ماده قانونی، انتقال مال به دیگری به هر نحو به وسیله مدیون (زوج) با انگیزه فرار از ادای دین به نحوی که باقیمانده اموال برای پرداخت دیون کافی نباشد، موجب حبس تعزیری، جزای نقدی درجه ۶، جزای نقدی معادل نصف مبلغ مهریه یا هر دو مجازات میشود.
در صورتی که فردی که اموال به وی فروخته یا منتقل شده با علم به فرار زوج از پرداخت دین خود، با این کار موافقت کرده باشد، او نیز در حکم شریک جرم است. در این صورت، عین آن مال و در صورت تلف شدن یا انتقال مال، مثل یا قیمت آن از اموال انتقالگیرنده به عنوان جریمه اخذ و مهریه از محل آن پرداخت خواهد شد.
صلح عمری برای فرار از پرداخت مهریه
گاهی اوقات، زوج برای پیشگیری از عواقب ندادن مهریه، اموال خود را با صلح عمری به دیگری (معمولا نزدیکان یا بستگان خود) منتقل میکند. در چنین شرایطی، اگر صوری بودن این امر در دادگاه به اثبات برسد:
- صلح مذکور باطل اعلام میشود.
- مطابق با ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی عمل خواهد شد. (پیش از این، درباره آن توضیح دادیم.)
سخن پایانی
عواقب پرداخت نکردن مهریه شامل توقیف اموال زوج یا حبس وی با درخواست زوجه میشود. در این اوضاع و احوال، بهتر است به جای انجام اقدامات غیرقانونی نظیر معامله به قصد فرار از دین یا صلح عمری صوری، از راهکارهای قانونی استفاده کنید. یک وکیل باتجربه و آگاه به قوانین روز مهریه میتواند به شما در انجام دادن بهترین اقدامات قانونی، از ارائه دادخواست اعسار گرفته تا معرفی وثیقه یا کفیل برای جلوگیری از حبس، کمک کند. وکلا و مشاورین حقوقی در پلتفرم حقوقی ترازو همواره آماده هستند تا به سؤالات شما در این زمینه پاسخ دهند یا همراه آگاه، متخصص و مطمئن شما در چنین پروندههایی باشند.
سؤالات متداول
آیا اگر مرد هیچ مالی نداشته باشد، زندان میرود؟
ممکن است در صورت پرداخت نشدن مهریه یا اقساط آن، مرد به حبس محکوم شود.
آیا میتوان حقوق و مزایای دریافتی مرد را توقیف کرد؟
بله، در صورتی که مرد یکی از کارکنان سازمانها و موسسات دولتی یا وابسته به دولت و شرکتهای دولتی، شهرداریها، بانکها، شرکتها و بنگاههای خصوصی و نظایر آن باشد.
اگر مرد مهریه را قسطبندی کند و قسطی را نپردازد، حکم چیست؟
ممکن است حکم جلب وی صادر شود.